ز آنسوى اندام آماسى ، خون گرفته شود و آن آماس را همان گونه كه در برخى آماسهاى گرم گفتيم سرد نمايد و به درون گرمابه نرود و شراب ننوشد تا آماس آرام گيرد و فروكش كند و در روان كرد شكم و فروكش كردن تب آنچه پيش از اين گفتيم و دادن خوراكىهاى سرد ، درمان او را پيگيرى نمايد .
كسى كه از درد برخى اندامها تب كند . بهتر است كه علت درد را بيابد كه آيا از آماس گرم يا باد فشرده يا آميختگى بد و يا كشيدگى يك ماهيچه بزرگ ، يا از برترى يافتن آميزهى خشكى در آن قسمت يا بدى آميزه از گرمى بسيار يا سردى بسيار يا بودن مايهى يك بيمارى و جز آن مىباشد ؟ پس از شناخت فاكتور نخستين ، براى از ميان برداشتن علت درد به همان گونهاى در بخش علت درد و درمان آن گفتهايم از او خون مىگيريم . پس از آن كه درد او با هر انگيزهاى كه بود آرام شد و فروكش كرد ، تب نيز فروكش مىكند . سپس بايد آبتنى سبك نمايد و خوراكىهايى كه گزاره كرديم را بايد در برنامه خوراكى بيمار گنجاند .
كسى كه از آبتنى نكردن تب كند بهتر است هنگامى كه تب فروكش كرد به گرمابه رود و آب ولرم فراوان بر خود بريزد و تن را با سبوس و تخم خربزه و اندكى بوره مالش دهد و بيرون بيايد و با خوراكىهاى نرم و گوارا تغذيه نمايد و شراب سپيد بسيار آبكى بنوشد و دوباره از فردا و سپس برنامهى هميشگى خود را دنبال كند .
كسى كه از به درازا كشيدن مدت گرسنگى و تشنگى تب كند . بهتر است كه درمان او پيگيرى شود . تا تب در او پايدار نشود . اگر اندكى سستى و كوفتگى در او ديده شد تلخان خيسانده شده با آب يخ و شكر تبرزد به او داده شود . اگر درمان تا بالا رفتن تب پيگيرى نشد بايد به او اندكى آب سرد بدهند كه تب فروكش كند و در هنگام پايين آمدن تب كمى در آب ولرم بنشيند و آب سرد به اندازهاى كه او را آزار ندهد بر خود بريزد و سپس آبجو و خوراكىهاى نمورىزا به دو دهند و از خسته شدن دورى نمايد تا خوب بهبود يابد .
كسى كه از سرماخوردگى تب كند ، بهتر است از او خون گرفته شود اگر تازگى خون داده باشد ، وى را حجامت كنند و از گوشت و شراب شيرين دورى ورزد و آبجو بنوشد و با آنچه در بخش سرماخوردگى گفتيم شكم وى را روان كنند و سينه را نرم نمايند و سرفه را با آنچه كه در بخش سرفه گفتيم آرام كنند . تا سرماخوردگى بهبود يابد
منصوري في الطب ( فارسى ) — صفحة 515
مساهمون: محمد بن زكريا الرازي
ص٥١٥