بيمارى خود نمايد . چنانچه كسى را سگى هار گاز گرفته و اين نشانهها را او ديده شد ، پس در همان دم به گذاشتن ابزار حجامت بر آن روى بيآوريد و جاى آن را بشكافيد تا خون بسيار از آن روان گردد . بر جاى گازگرفتگى داروهايى بگذاريد كه از بسته شدن دهانه و به هم آمدن آن جلوگيرى نمايند . داروهايى همچون چغندر و تره تيزك و پياز كه با روغن آميخته و پماد چركآور كه از عسل بلاذر كه در بخش خودش ياد شده است ، به كار برديد . اگر آن را در آغاز رويداد بسوزانى از اين كار سود بسيار بيمار مىبرد .
خونگيرى و داغ كردن را سه روز پشت سر هم به كار ببريد . اگر روز سوم گذشت ديگر بيمار را آزار مدهيد چون زهر به همهى تن راه يافته است . نگذاريد دهانهى زخم بسته شود و آن را با تره تيزك و روغن و يا با برخى داروهايى كه نام برديم پانسمان كنيد . به درمانى نيرومند پس از يك يا دو هفته و گاهى تا چهل روز پيش از آن كه بيمار به آب ترسى دچار شود روى بياوريد . ولى ممكن است بيماران پس از شش ماه يا يك سال گرفتار آبترسى نشوند ، زيرا ايشان داراى آميزهى بسيار نمورى هستند براى درمان ايشان به روانكنندهها و تخم گياهان دارويى كه در بخش ماليخوليا ياد شده است ، روى آوريد . از ايشان هيچگونه خوراكى دريغ مكنيد و چارهانديشى خوبى از خوراك و آبتنى برايشان بنماييد و بديشان شير و شراب آميخته با آب فراوان بنوشانيد و در پى افزايش شادابى تن ايشان همان گونه كه در بخش ماليخوليا ياد كرديم ، باشيد .
خوراكهايشان از گوشت و شيرينى و شراب بيشتر كنيد . آنها را وادار به بسيار خوابيدن و بازى كردن و سرگرمى نماييد . برنامهى ايشان همچون دارندگان ماليخوليا چارهانديشى نماييد و به آنها نان سپيد همراه دانههاى بوداده خيس شده با آب فراوان و داروى سرطان ( خرچنگ ) جالينوس بخورانيد .
داروى « سرطان جالينوس » : چند خرچنگ رودخانهاى را شكار كرده زنده در ديگى درون تنورى گذاشته بهگونهاى كه بسيار نسوزد و سپس آنها را كوبيده يك بخش آن را به همراه پنج بخش جنطيانا و يك بخش كندر گرد آورده ساييده و نرم كرده روزى دو درم بامدادان و به مانند آن شامگاهان به بيمار بدهيد اين كار براى روزهايى است كه او با آب بسيار سرد آرام نمىگردد . جالينوس گفته است هيچ كسى را نديده كه سگ او را گاز گرفته باشد و از اين دارو خورده باشد و از آب بترسد .
اگر بيمارى از آب بترسد هرگز از بيمارى رهايى نمىيابد مگر آنكه در همان هنگام
منصوري في الطب ( فارسى ) — صفحة 404
مساهمون: محمد بن زكريا الرازي
ص٤٠٤