اندامى كوچك و بوسيله يكى از مارهاى خطرناك باشد ، شانس رهايى كم خواهد بود و آن اندام را به تندى بىآنكه بندند بايد ببرند . اگر چنين نباشد اقدام به خوراندن پادزهر مار بوى نمايند . هيچ دارويى به ويژه تازهى آن به اين اندازه كارسازتر براى رهايى از نيش مار نيست . اگر اين دارو نباشد ، داروى تركيبى مثروديطوس و قرصهاى كرسنه « 1 » را به كار ببرند .
قرص كرسنه :
تخم حندقوق و زراوند گرد و سداب بيابانى و آرد كرسنه را به اندازهى برابر با سركهى نارس بسرشند و به صورت قرص درآوردند . يك مثقال آن را به همراه يك وقيه شراب خرماى كهنه و روغن گاو به كار برند . در اين بخش اين دارو نزديك به كاركرد پادزهر بزرگ مىباشد و يا دو مثقال انگزه با يك وقيه شراب به مسموم داده مىشود و يا روغن گاو و عسل را چندين بار به او مىخورانند و خوراك پرچرب و با سير فراوان و گردو به او مىدهند و شراب كهنهى نيرومند مىنوشانند ، بايد بر روى جاى نيش ابزار حجامت گذاشته شود و آن را شكاف دهند و با داروهايى كه گفتيم پانسمان نمود . چنانچه گنديدگى در آن آغاز شده باشد بايد داروهاى سوزاننده كه در بخش زخمها ياد كرديم ، روى آن بگذارند . با گل ارمنى و عدس پوستكنده و سركهى خام پيرامونش را بمالند پس از آن به خونگيرى از وى بپردازند و بنگرند كدامين نشان ريسك بيشترى دارد ؟ آيا نشانههاى پديدآمده در جاى نيش ، خطرناك است و يا در همهى تن ؟ اگر بىهوش شود و نيروى او فروافتد و عرق سرد كند ، بايد به بالا بردن توان بيمار بيشتر از درمان جاى نيش و كشيدن زهر توجه كرد . چنانچه اين نشانهها آرام شد و فرونشست و اكنون نگرانى از زخم وخيم و گنديدگى جاى نيش باشد ، نبايد به بيمار پادزهر و شراب و داروهاى گرمىزا داده شود . بلكه بايد نخست از وى خون بگيرند و روش سرد كردن و درمان جاى نيشزده با داروهاى زخمهاى بدخيم است و اگر نياز باشد بايد داغ كردن و بريدن جاى آن ، انجام گيرد . اگر گنديدگى به تندى به جاهاى ديگر رخنه كند ، درمان آن را دنبال نمايند .
از چيزهايى كه به جهت داشتن ويژگى درونىشان براى زهر مار سودمند است ، خرچنگ آب شيرين بريان شده ، مىباشد .
هامش
( 1 ) . كرسنه : گياهى است كه دانهاش را گاودانه گويند ( ناظم الاطباء ) . ن . ك نمايه داروهاى تكى