زخم بپردازيد . چنانچه دارو ناسازگار با آن باشد يا آن را بسيار داغ كند كه نشان آن سرخى و تب آماس مىباشد . در اين هنگام مرهم سردىزايى كه نام خواهيم برد را به كار ببريد و يا آن را بسيار سرد كنيد كه در اين هنگام دمل به رنگ سبز يا سياه و با بستگى بالا و سخت و آميزهى سرد درمىآيد .
شيوهى درمان ، به كار بردن مرهم سياه مىباشد و اگر ناتوان از خشك كردن ( دمل ) باشند كه نشانهى آن نمورى و فروهشتگى دمل و بودن خونابهى بسيار در آن است كه بايد از مرهم بسيار خشككننده چون پمادهاى دملگشا بهره برد . گونهاى از آن برگرفته از گلنار و مازو مىباشد .
اگر درخشانى و پاكيزهگى آن كاهش يابد كه نشان چسبيدن بافت بد و شل به مواد چركين است در اين هنگام درمان با داروهاى بسيار پاكيزهكننده چون مرهم سبز انجام دهيد و چنان كه در زخم لرزش پديد آيد و بافت نابود شود كه نشانهى آن درد و سرخى و آماس و تب و گرماى بيش اندازه است . در اينجا زخم را هر روز گشادتر كنيد و درمان را با مرهم نرمتر دنبال نماييد .
چنانچه به جهت در نوسان بودن آميزهى بيمار زخم او باز باشد ، در اين هنگام درمان را در راستاى سازگارى با آميزهى او انجام دهيد . پس در تن با آميزهى خيلى خشك نياز بيشتر به مرهمهايى است كه سبب رويش گوشت شود و آن داروهايى است كه خشك كنندگى بسيار بالايى را دارا مىباشند و اگر تن با آميزهى نمور باشد ، زخم به مرهم نرم كننده نياز دارد و بافتهاى آسيبديده در ژرفاى زخم بيمار نيز نياز به درمانگرى كارآزموده همراه و هميار بيمار مىباشد . ازاينرو كلياتى از درمان و اشتباههايى كه ممكن است روى بدهد را بازگو خواهيم كرد :
چنانچه رودهها و پردهها ( چادرينه ) شكمى از جاى پارگى بيرون بزند و باد كند و نتواند بجاى خود باز گردد پس با شراب گرم آن را كمپرس كنيد تا باد آن فرونشيند و به درون بازگردد و چنانچه هوا و جا سرد باشد ، بيمار را به گرمابه برده و دست و پايش را بهگونهاى آويزان كنند تا پشت وى برجسته و بالازده و شكم فرورفته شود پس بازگشت رودهها بجاى خود آسان مىگردد . پردههاى شكمى را به تندى پيش از سبز و سياه شدن بايد به درون شكم فرستاده شوند . بايد بنگريد و آن را پيگيرى او را كنيد . اگر
منصوري في الطب ( فارسى ) — صفحة 357
مساهمون: محمد بن زكريا الرازي
ص٣٥٧