چقدر هوايش با شهر فرق دارد ، يك فرسنگ است . رسيديم به ( سوزدك ) كه ييلاق پادشاه هلند و تقريبا به منزلهء ( پطرهف ) است . اگرچه مثل پطرهف آن دستگاه و فوارهها را ندارد ، ولى خيلى تميزتر از پطرهف است . در تمام اين جنگلها و چمنها و معابر كه با كالسكه از گار با عمارت عبور كرديم بدون اغراق يك برگ غلط نيفتاده بود . خيلى هواى خوشى داشت . همهجا با كالسكههاى شاهى رفتيم تا به عمارت علياحضرته ملكه رسيده پياده شده ، ايشيك آقاسىباشى ، دم در عمارت با همه تعارف كرده ماها را برده در يك اتاق خيلى قشنگى كه ده پانزده نفر از وزراء هولاند هم آنجا ايستاده بودند . گفت به ترتيب شؤنات خودتان رديف بايستيد . ايستاديم . بعد از يك ربع ساعت همان ايشيك آقاسىباشى از در وارد شد و پشت سرش علياحضرته ملكهء هولاند كه نوزده سال از سنش گذشته ، با مادرش كه خيلى چاق است و عينك زده است و به فاصلهء يك قدم از او عقبتر مىآمد ، وارد اتاق شدند و پشت سرشان پنج نفر زنهاى محترم پير و جوان . خود علياحضرته ملكه و مادرش رخت اطلس سفيد سينهباز دنباله بلند پوشيده بودند . علياحضرت تاج الماس و نشان و حمايل زده بود . پر صورتا خوشگل نيست ولى خيلى نجيب و سنگين و بامتانت و تمكين است . اعليحضرت شاه هم با حضرت صدر اعظم از درب ديگر اتاق وارد شدند . يكىيكى ماها را به علياحضرت ملكه معرفى كردند و همچنين علياحضرت وزراء خودش را كه روبهروى ماها صف كشيده بودند ، به اعليحضرت شاه معرفى كرد . بعد از معرفى علياحضرت ملكه از يكطرف صف ما و مادرش از يكطرف صف با يكىيكى هركدام پنج شش دقيقه حرف مىزد . خيلى آدابدانند . دربارش هم خيلىخيلى منظم است . هيچ دخلى به دربار اعليحضرت شاه بلژيك ندارد . كنت مىگفت از دربار روس بهتر و منظمتر است . ولى اين قول كنت چندان موقع اعتبار نيست .
براى آنكه اعليحضرت امپراطور روس با كنت و خيلى اشخاص هيچ حرف نزد .
ولى علياحضرت ملكه با كنت و همه حرف زده تفقد كرد و هم اعليحضرت امپراطور برحسب تكليف مرد جنگى زبرى مىنمود و اين علياحضرت دختر تودلرو نرمى است . ترجيح كنت به اين دلايل است . بعد از نيمساعت ايشيك آقاسىباشى آمد جاى هركدام را در سر سفره درست حالى كرد . حضرت
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 279
مساهمون: على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
ص٢٧٩