مدرسهء شرف
در ربيع الاول سال 1316 ( ه . ق . ) به مديريت ميرزا على اكبر خان ناظم الاطبا در دروازه شميران بنا شد .
مدرسهء افتتاحيه
در شعبان 1316 ( ه . ق . ) تحت نظارت مفتاح الملك در سنگلج ساخته شد .
مدرسهء مظفريه
در چهارم جمادى الثانيه 1316 ( ه . ق . ) به مديريت شيخ مهدى كاشانى در نزديكى دروازه حضرت عبد العظيم بنا شد .
مدرسهء دانش
در محرم 1317 ( ه . ق . ) افتتاح و مؤسس آن پرنس ارفع الدوله دانش . محل اين مدرسه ، آب منگل خيابان ماشين سابق و رى امروز .
مدرسهء سادات
در ذيحجهء 1316 ( ه . ق . ) به وسيلهء حاج ميرزا يحيى دولت آبادى در شاهآباد ، جنب منزل امير خان سردار بنا شد .
مدرسهء ادب
در ذيحجهء 1316 ( ه . ق . ) به همت مترجم الدوله تفرشى در محلهء چالميدان تأسيس شد .
مدرسهء اسلام
در اواخر سال 1317 ( ه . ق . ) به همت آقا سيد محمد طباطبايى بنا شد . « 1 »
ناظم الاسلام كرمانى در تاريخ بيدارى ايرانيان دربارهء تأسيس نخستين مدرسهء تهران يعنى مدرسهء رشديه مىنويسد :
« ميرزا حسن آقا ، مدير رشديه از اشخاص باحرارت و درستكار و در زمان امين الدوله ، صدر اعظم ايران مدتى در تبريز در تأسيس مدارس و مكاتب زحمات كشيده سپس به تهران آمد و مدرسهء رشديه را تأسيس نمود .
در واقع اين شخص مؤسس مكاتب به وضع جديد است . در اوايل ورودش مقدسين و بعضى از مردم او را مثل يك نفر كافر نجس العين مىدانستند ، چرا كه الفبا را تغيير داد و فتحه را كه تا آن وقت زير مىگفتند ، صداى بالا نام نهاد و ضمه را كه تا آن وقت پيش مىناميدند ، صداى
هامش
( 1 ) . سوانح عمر ، ص 52 - 53 و تاريخ مؤسسات تمدنى جديد در ايران ، ج 1 ، ص 380 - 381 .