مع القصه از قرارى كه به نظر ميرسد بناى اين قلعه قبل از بنياد حصاربندى كاشان بلكه قبل از ولادت [ 102 ر ] و بعثت و هجرت حضرت خاتم النبيين صلى اللّه عليه و آله بوده كه هنوز درياچهء ساوه نخشكيده و اين قلاع كلا كه از پيش معروض شد در حاشيهء اين دامنه و دريا كنار مسكون بوده ، اللّه اعلم كه در چه زمان و اوان اين قلعهء دزدان بنيان شده باشد . و الان از آثار آن فى الجمله باقى مانده ، خشتهاى ابنيهء آن هريك چهار من به وزن شاه و ده گره در ده گره عرض و طول و دو گره ثخن به نظر رسيده است .
و يكى ديگر از جمله قلاع محوطهء كاشان قلعهء ساروق شهره است كه در ساروق واقع است ، اگرچه آن قريه از جملهء قراء قديمة البناى بزرگ كاشان است بلكه از آثار و امارات عمارات و دكاكين و طواحين و مساجد و غيرها كه الان به نظر ميرسد قصبهاى بوده و در فتنهء محمود اشرف افغان با خاك پست شده ولى ارباب بصيرت را عقيده آنست كه بناى آن قريه مسبوق به بناى قلعهء مزبوره است و از آنكه آن قلعه را ساروق مىگفتند قريه را هم به ساروق منسوب و موسوم نمودهاند [ 102 پ ] و آن قلعهايست وسيع و معقلى است منيع و حصارى است حصين و رفيع ، با وصف آنكه متفرعاتش كه همه خارج از آن و متصل بحصاربندى آن بوده از قبيل شتر خانه و قاطر خانه و اصطبل و جاى نوكر و حشم و ساير ملزومات و الان همه را به خاك پست كرده و به رشوت املاك دادهاند همان نارنج قلعه به انفراد كه بجزئى آثارى باقى است به قدر يك محلهء بزرگ در نظر است گويند كه بناى اين قلعه و قلعهء دزدان در يك زمان بوده و
مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى ) — صفحة 124
مساهمون: عبد الرحيم كلانتر ضرابى ( سهيل كاشانى )
ص١٢٤