صفى آباد و آن قلعه را قلعهء صفيه « 1 » گفتهاند و ميگويند .
و يكى ديگر قلعهء گشتاسيب است كه در جلگه و هموارى راه اكبر آباد دو فرسخى كاشان واقع است و اين زمان فى الجمله آثارى از حصاربندى آن در نظر [ است ] ، ولى ارباب بصر كه در آن موضع نگرند امارات عمارات [ 98 پ ] عاليه و حمام و گاو چاه و آبانبار و بيوتات متعدده و بنيان بروج مشيده اشارت ميكنند كه از جملهء قلاع متين ملوكانه بوده . گويند از بناهاى مستحدثهء شاه گشتاسب است و موسوم باسم او است ، از كثرت استعمال آن را قلعهء گشتاسيب گويند . و در طرف شرقى آن آثار نهرى كه در آن زمان از سنگ و آهك ساختهاند جسته جسته به نظر ميرسد و چنان مينمايد كه از طرف رودخانهء لقان گير آبى از آن مجرا بحوالى آن قلعه آمده و بكشت دشت و باغات مصروف بوده و آثار قنات كهنهاى هم در آن حدود به نظر ميرسد ، و خبر ميدهد از آنكه مزرعه و آبادى بزرگى در حوالى آن قلعه بوده .
يكى ديگر از بناهائى كه آثار و اسمى دارد چهار ديوارى است كه قريب يك ميل در حوالى نهر آب صفى آباد وسط هموارى نمايان است و آن نيز معقلى وسيع و قلعهاى منيع و بنيانى رفيع بوده . بانى آن معلوم نيست ، ولى زرّاع و رعاياى آن حدود آن را تكيه ميگويند .
و يكى ديگر از قلاع مندرسه واقعه در جلگه و [ 98 ر ] هموارى كاشان قلعهء محسن آباد است كه در طرف غربى نهر قريهء طاهر آباد بيك ميل فاصله واقع شده . از بقيهء ديوارها و جاى عمارات آنكه در وسط واقع
هامش
( 1 ) - صفيه نام دختر شاه صفى ، چون در روز بناى آن قلعه متولد گشته اين قلعه را باسم او موسوم و منسوب داشتهاند ، و اللّه اعلم . ( حاشيه )