مقدار بسيار اندكى از آن به مصرف آبيارى زمينها نمىرسيده كسانى چنين انديشيدهاند كه جويى از آن جدا كرده و مقدار انبوهى از آب را به مصرف آبيارى برسانند و براى اين كار بالاسر شوشتر را كه رود در آنجا به تخته سنگ برخورده بسوى غرب مىپيچيد بهتر دانستهاند و اين است كه به محاذات بخش بالا بين رود تخته سنگ را شكافته و جويى را كه مىخواستهاند پديد آوردهاند و براى آنكه آب بر آن جوى بنشيند شادروان را كه خود بندى است در گذرگاه ديرين رود در برابر دهنه جوى نوين ساختهاند . بدينسان كه يك ميل در يك ميل بستر رود را با سنگهاى بسيار بزرگ فرش كرده و بالا آوردهاند و آن سنگها را چنان استوار گردانيدهاند كه قرنها در برابر سيلهاى كوه شكاف ايستادگى نموده . اگر گفتهء مؤلفان پيشين را استوار بداريم در اين بنياد گذشته از سنگ و ساروج آهن نيز به كار رفته كه سنگها را با ميله يا حلقهء آهنين با هم جفت گردانيدهاند .
اين مؤلفان نسبت بنياد شادروان را به شاهپور يكم پسر اردشير دادهاند . برخى هم افسانهاى مىسرايند كه شاهپور چون والريان قيصر روم را در جنگ دستگير ساخت او را به ساختن اين بنياد برانگخت و او كارگران انبوه از روم خواسته آن بنياد نهاد . شايد اين افسانه از آنجا برخاسته كه شاهپور اسيران رومى را كه فراوان بدست آورده بود در ساختن شادروان به كار واداشته شايد بناء و مهندس هم از روميان بوده بهر حال اين يقين است كه آن را جز پادشاهى بنياد ننهاده و نيز مانعى نيست كه ما گفته مورخان را پذيرفته شاهپور را بنيانگذار آن بدانيم بويژه با توجهى كه پادشاهان ساسانى را به خوزستان بوده و بنيادهاى ديگرى نيز از آنان در آن سرزمين به يادگار مانده .
تاريخ پانصد ساله خوزستان ( فارسى ) — صفحة 83
مساهمون: احمد كسروى تبريزى
ص٨٣