نوبهار بلخ مسجدى را بنا نمود ، و در سنه 179 ه ازين حكمرانى خراسان به بغداد برگشت . كه ما شرح كارنامههاى فضل را در خراسان در قسمت نهم همين فصل دادهايم .
فضل از اركان برجسته و فعال و معروف به فضل و كرم و سياست و ادارهء دودمان برمكيان ، و از وزيران نامدار خلافت عباسى بغداد است ، كه او را به لقب « حاتم الاسلام و خاتم الكرام » ناميدهاند « 1 » ولى در سنه 187 ه چون هارون برين خاندان بزرگ بلخى برآشفت ، فضل را نيز با پدر و برادرش در زندان رقه محبوس داشت ، تا كه در همين زندان در محرم ( 193 ه - 808 م ) بعمر 45 سالگى از جهان رفت . « 2 »
جعفر برمكى :
فرزند ديگر يحيى و وزير معروف دربار هارون جعفر است ، كه در مدينه در سنه 151 ه - 768 م به دنيا آمد ، و در حجر پرورش پدر و دودمان بزرگ خويش تربيه ديد ، و از رجال دانشمند و صاحب سيف و قلم و ادب و بلاغت و جود و كرم بار آمد ، و بقول ابن خلكان كه از كتاب الوزراء ابن قادسى نقل كند ، فقه را از قاضى امام ابو يوسف ( 113 - 166 ه ) شاگرد معروف ابو حنيفه ( رض ) فراگرفت ، و درين علم آنقدر برازنده گشت ، كه در يكشب در حضور هارون الرشيد هزار توقيع نوشت ، در حالى كه يكى از ان با حكم فقه مغاير نبود . « 3 »
جعفر در ريعان شباب بعد از جلوس هارون ( 170 ه ) با پدر خود در دربار بغداد محشور بود ، و بقول جهشيارى به تربيت شهزاده مامون گماشته شده بود ، و هم او بامر هارون الرشيد از اعيان بغداد ، براى مامون بيعت ولايت عهدى گرفت « 4 » و خاتم وزارت پيش او بود ، زيرا خيزران مادر هارون همواره ازو حمايت
هامش
( 1 ) - برمكيان بووا 94
( 2 ) - ابن خلكان 1 / 412
( 3 ) - همين كتاب 1 / 105
( 4 ) - كتاب الوزراء بوسيلهء مقدمهء اخبار برامكه 100