سه ولايت معروف كه سرزمينهاى ما نحن فيهما را احتوا ميكردند عبارتند از ولايت مكران - ولايت طوران - ولايت سند كه گاهى تمام ولايت طوران را داخل ولايت سند نيز شمردهاند ، و درين ولايات مردم كوچى باديهنشين مالدارى كه از بقاياى نژاد آريائى بودند سكونت داشتهاند .
ولايت مكران :
كه در غرب آن كرمان و در شمال آن سيستان و در جنوب بحر و در شرق آن هند بود ، و ولايت خشك داراى صحراى وسيعى است كه طول آن از تيز تا قصدار در حدود دوازده منزل باشد ( هر منزل 12 ميل ) و شهرهاى معرف آن عبارتند از كيز ، قيربون - قصر قند - دزك - فهلفهره - راسك و شكر سپيد ( فانيذ ) آن مشهور است . « 1 » مركز خاص تجارتى مكران بر ساحل خليج فارس بندرگاه تيز بود ، و پايتخت آن فنزبور يا بنجبور ( پنج گور كنونى ) ناميده ميشد ، دو شهر ديگر ارمبيل و قنبلى نيز شهرت داشت كه نخستين اكنون لس بيله و دومين خير و كوت است « 2 » از بندرگاه تيز بفاصله پنج ، منزل كيز ( كيچ كنونى ) واقع بود كه ازينجا فنزبور دو منزل فاصله داشت . و بدين شهر راهى از طرف قصر قند ميرسيد ، و كيز و قصر قند هر دو بفاصله شش منزلى ارمبيل واقع بودند - و ازينجا تا قنبلى دو منزل ، و از قنبلى تا ديبل بندرگاه معروف سند ( نزديك كراچى كنونى ) چهار منزل بود « 3 »
ولايت طوران :
به طرف شمال شرق مكران و متصل مرزهاى هند سرزمين طوران واقع و پايتخت آن قصدار - قزدار ( خضدر كنونى عرض 37 درجه 48 دقيقه شمالى و طول 66 درجه 37 دقيقه شرقى ) بود ، و در ان سرزمينى بنام بدهه نيز شاملست ، مركز آن قندابيل ( : گنداوه كنونى عرض 28 درجه 7 دقيقه شمالى ، و طول 67 درجه 7 دقيقه شرقى ) بود .
هامش
( 1 ) - معجم البلدان 5 / 180
( 2 ) - جغرافيه خلافت شرقى 497
( 3 ) - اصطخرى 178 و ابن حوقل 233 و مقدسى 485