5 - سيستان و جنوب افغانستان در عصر امويان
در صفحات گذشته فتح كابل را از جبههء جنوب افغانستان بدست عساكر اسلامى ذكر كرديم ، در سنه 45 ه از دربار حضرت معاويه ، زياد بن ابو سفيان برادر استلحاقى معاويه - كه مادرش سميه بود - بر بصره و خراسان و سيستان امير شد و او ربيع بن زياد حارثى را به سيستان فرستاد ( سنه 46 ه ) « 1 »
بقول تاريخ سيستان چون ربيع باينجا آمد ، سيرتهاء نيكو نهاد ، و مردمانرا جبر كردند تا علم و قرآن و تفسير آموختند ، و داد و عدل فرونهاد ، و بسيار گبركان مسلمان گشتند ، و ديوان خراج او نهاد ، و دبيران و براى حساب مستوفيان و مشرفان و استواران ( معتمدان ) مقرر كرد ، و درين امور رهنماى او حسن بصرى بود ؛ كه بدون تدبير او هيچ نكردى « 2 »
ذكر جنگهاى ربيع با رتبيل پادشاه زابلستان در شرح احوال رتبيلان گذشت ، وى درين جنگها تا بست و رخج ( قندهار كنونى ) و بلاد داور پيش رفته بود ، و در سنه 53 ه بعد از امارت دو سال و دو ماه از جهان رفت « 3 »
بعد از ربيع عبيد اللّه بن ابى بكره در سنه 51 ه بر سيستان والى شد ، وى با رتبيل زابلستان به يك مليون درهم صلح نمود ( و بقول تاريخ سيستان دو مليون ) ربيع را فرمان بود تا از سيستان گبران را برافگند ، و آتشكدهاى ايشان خاموش گرداند ، دهاقين و گبركان سيستان قصد عصيان كردند ، و نگذاشتند كه آتشخانهاى ايشان بركنده
هامش
( 1 ) - فتوح 489 طبرى 4 / 170 ، الكامل 3 / 228
( 2 ) - تاريخ سيستان 92
( 3 ) - طبرى 4 / 216 فتوح 489