2 - آغاز فتوح اسلامى در افغانستان
در جبههء شمال :
با وضعيكه در فصل اول اين كتاب توضيح و روشن شد ، هنگام ظهور اسلام افغانستان در شرق و غرب و شمال و جنوب در دست شاهان و فرماندهان متعدد محلى با كيشها و زبانها و ثقافتهاى داخلى كه بمرور قرون رنگ بومى و محلى را گرفته بودند وجود داشت ، و سازمان ادارى آن هم مركزيتى نداشت .
هنوز ربع قرن از طلوع اسلام نگذشته بود ، و خليفهء بزرگ حضرت عمر ( رض ) بر مسند خلافت اسلامى قرار داشت كه لشكر جهانگير عرب ، با روحيهء تازه و قوى اسلامى ، امپراتورى كهن سال ساسانيان پارس را از پاى درآورد ، و يزدگرد سوم بن شهريار بن كسرى آخرين پادشاه ساسانى ، بعد از نبرد جلولا ( سنه 16 ) و نهاوند ( سنه 21 ه ) با آتش مقدس زردشتى ، از راه اصفهان و رى و كرمان بخراسان و مرو گريخت ، و چنانچه گذشت در سنه 31 ه درينجا كشته شد ، و شعلهء زردهشتى بعد از قرنها خاموش گشت .
اولين سردار لشكر عرب احنف بن قيس تميمى كه در سنه 18 يا 22 ه « 1 » به تعاقب يزدگرد گماشته شده بود ، وى از راه طبسين « 2 » به خراسان آمد ، و هرات را بجنگ
هامش
( 1 ) - طبرى 3 / 244 هر دو روايت را نقل كرده و كذا ابن اثير 3 / 16
( 2 ) - قصبهء ناحيت بين نشاپور و اصفهان كه قهستان ناميده مىشود ( اصطخرى 215 و مراصد 2 / 879 ) و بقول بلاذرى طبسين عبارت از دو حصن است يكى طبس و دوم كرين كه دروازههاى خراسانند ( فتوح البلدان 499 )