ماهوى سورى با فاتحان عرب دوستانه بود و از سال 28 يا 29 ه « 1 » عبد اللّه بن عامر بن كريز سرلشكر بيست و پنج سالهء عرب بر خراسان از طرف خلافت فرماندهى داشت ، و همان مرد با تجربه عرب ، احنف بن قيس بعد از سال 30 ه در دروازهاى خراسان طبسين با بقيهء قواى هفتليان درآويخته ، و بعد از فتح كوهستان ( قهستان ) خراسان با مردم اين سرزمين به شش هزار درهم صلح كرده بود ، و كان ذلك فى 31 ه « 2 »
بقول فصيحى گماشتگان ابن عامر در خراسان عبارت بودند از حاتم بن نعمان در مرو شاهجان ، و احنف بن قيس در مرو رود ، و عبد اللّه بن حازمه بلخى در سرخس و خليد بن عبد اللّه حنفى يا اوس بن ثعلبه ليثى در هرات « 3 »
حضرت عثمان خليفهء سوم در سال 35 ه در خانهء خود واقع مدينه ، از طرف بلوائيان محصور و با وضع دردانگيزى كشته شد ، در سالهاى بعد از 31 تا شهادت حضرت عثمان . خراسان در تحت امارت همان عبد اللّه بن عامر و سرلشكريان عرب بوده ، و به پيروزيهاى ديگرى هم نايل آمدند بدين موجب :
1 ) كشايش ابر شهر و طوس و ابيورد و نساتا سرخس و مرو از طرف امير بن احمر يشكرى « 4 » قوماندان عبد اللّه ابن عامر در سنه 31 ه كه براز « 5 » مرزبان مرو شاهجان به دادن دو مليون و دو صد هزار ( الفى الف و مأتى الف ) درهم با حاتم بن نعمان باهلى گماشته ابن عامر صلح نمود « 6 » اما درينوقت سرماى شديد آمد ، و لشكريان امير بن احمر
هامش
( 1 ) - بقول گرديزى : از سنه 23 ه كه دار الحكومهء اوگويان ( جوين ) بود ، دختر ملحان گويانى را بزنى گرفت .
( 2 ) - فتوح البلدان 499 طبرى 3 / 349 مجمل فصيحى 1 / 130
( 3 ) - مجمل 1 / 131
( 4 ) - در طبرى 3 / 350 امين طبع شده كه صحيح آن بقول بلاذرى 499 و ابن اثير 3 / 60 :
امير بر وزن زبير است ، و او بقول گرديزى در سنه 27 ه حاكم خراسان در مرو بود .
( 5 ) - اين فرمانرواى مرو همان براز پسر ماهويه سورى خواهد بود ، زيرا ماهويه نزد مورخان عرب ابو براز است .
( 6 ) - طبرى 3 / 350 فتوح 501 و البلدان 57