و خمهاى متعدّد كوهسار يكباره دورنماى زيباى شيراز را از وسط تنگ اللّه اكبر مشاهده مىكند و در مدخل شهر دروازهء بزرگى بنام دروازهء قرآن وجود دارد كه برفراز آن نسخهء كلام اللّه درون اطاق و صندوقى واقع است و كليّهء مسافرينى كه از اين راه بشيراز ميآيند يا از آن بيرون ميروند از زير قرآن ميگذرند .
بناى اصلى دروازهء قرآن بناى سنگى قديمى منسوب به عضد الدّولهء ديلمى بود ( ش 98 ) و نسخهء قرآن خطّ ثلث عالى منسوب به ابراهيم سلطان « 1 » فرزند شاهرخ تيمورى در اطاق بالاى آن قرار داشت . در سال 1315 شمسى بعنوان پهن كردن راه اين بناى تاريخى را منهدم نمودند و چندسال بعد شادروان حسين ايگار بناى كنونى را كمى پائينتر از محلّ دروازهء قرآن قديم ساخت و با اين اقدام پسنديدهء خود سنّت خوب شهر شيراز را احياء نمود ( ش 99 ) .
براى معرّفى آثار تاريخى شيراز ابتدا آنچه در دو جانب خيابان دروازهء قرآن هست مذكور داشته سپس بابنيه و آثار ديگر اين شهر تاريخى از شمالرو بجنوب ميپردازد . در پايان نيز ابنيهء دورهء قاجاريّهء شيراز را بطور اجمال معرفى مينمايد :
1 - قبر خواجوى كرمانى و آثار مجاور آن
بر جانب غربى دروازهء قرآن يعنى سمت راست آن بمسافت كمى بالاتر از دروازهء قرآن در دامان كوه محوّطهء مصفّائى است كه درختان و حوض آبى دارد و قبر خواجوى كرمانى شاعر و عارف زمان سلطان ابو سعيد فرزند الجايتو كه نامش محمود بوده بسال 753 هجرى درگذشته است در آنجا واقع مىباشد .
نزديك آنجا طاقهائى در دل كوه ايجاد نمودهاند و طاق بزرگى هم از آجر ديده مىشود كه قبر عماد الدّين محمود وزير شاه شجاع متوفّى بسال 828 هجرى است و بنام مشرقى هم خوانده مىشود و تصوّر ميرود بعلّت اينكه طاق مزبور رو
هامش
( 1 ) استاد جلال الدين همائى در يادداشتى كه به نگارنده مرحمت كردهاند اشاره فرمودهاند كه قرآنهاى دروازهء قرآن شيراز به خط ابراهيم سلطان است كه ساليان دراز در شيراز بوده آثار نيك از خود در آنجا گذارده و شاگرد پير محمد خوشنويس شيرازى بوده است