واشگنون و استخر است
بر بالاى كوه سوّم قلعهء معروف استخر از طرف عضد الدّوله ديلمى ايجاد گرديده استخر بزرگ آب در محلّ مناسب آن ترتيب داده شده بود و اكنون درخت سرو چندين صدساله در كنار بقاياى استخر در ميان ويرانههاى ابنيهء سنگى قلعه پايدار است . براى رفتن بدانجا بايد دنبالهء راه فرعى را كه از جانب مغرب نقشرستم رو بشمال غربى امتداد دارد پيمود . پس از گذشتن از آباديهاى سارويه و گرمآباد در كنار قريهء كوچكى كه بنى يكّه نام دارد بهسمت چپ متوجه گشته بجانب كوهسار ميروند و براهنمائى افرادى از قريهء مزبور با راهپيمائى تقريبا دو ساعت در كوهستان بويرانههاى اين قلعه شگرف ميرسند
بند امير
در جانب جنوبشرقى مرودشت تقريبا در انتهاى ديگر اين جلگهء پهناور بر روى رود كربند محكمى كه قسمت بالان آن پل است بنام بند امير وجود دارد كه آن هم از آثار عضد الدّولهء ديلمى و از مهمترين ابنيه قرون اوّل اسلام در ايران بشمار ميرود ( ش 97 ) و بر اثر آن آبيارى و انشعاب نهرهائى كه آباديهاى دور و نزديك را مشروب مينمايد انجام ميگيرد . در كتاب آثار تاريخى مرودشت تأليف آقاى على سامى ( صفحه 190 ) تاريخ ساختمان بند امير سال 365 هجرى ذكر شده است
پل خان
در انتهاى جنوبغربى جلگه مرودشت در محلّ باريكى كه رود كر از كنار كوهستان ميگذرد پل عظيمى بنام پل خان وجود دارد كه بوسيلهء امامقليخان فرزند اللّه ورديخان فرمانفرماى معروف فارس و سردار مشهور زمان شاه عبّاس كبير بنا شده است . امامقليخان در دوران فرمانفرمائى پدرش حكومت لارستان را داشت و پس از مرگ پدر از طرف شاه عبّاس به فرمانفرمائى فارس منصوب گرديد و پل خان يكى از آثار دوران فرمانفرمائى او ( 1021 تا 1043 ) است
علاوه بر سه بناى فوق تپّههاى متعددى هم در جلگهء مرودشت وجود دارد كه آثار دورهء اسلامى را دربر دارد و ذكر آنها بيرون از حوصلهء اين كتاب است .