مدرسهء احمديه كه مديريت آن با مرحوم « ميرزا فضل الله خان » بود « 1 » در ابتداى تأسيس بيش از آنكه از شاگردان شهريه بگيرد با كمكهاى مالى فرهنگدوستان اردبيل اداره مىشد و اين كمك با صوابديد بازرگانان به صورت عوارضى از واردات و صادرات كالا وصول مىگشت .
چون بر اثر جنگ بين الملل اول و سرايت آن به سرحدات ايران ، در امر تجارت و بالمآل در ورود و صدور كالا ركودى پيش آمده و كمك بمدارس موجود متعذر گرديده بود ، مرحوم قدس با استفاده از موقعيّت قانونى خود و مفاد مادهء 22 قانون اساسى معارف ، كه گفته بود « مخارج مدارس ابتدائيه در قصبات و بلاد بعهدهء دولت است ، و مخارج آنها از محل مالياتى كه در هرمحلّ بموجب قانون برقرار مىشود پرداخته خواهد شد » موافقت حاكم و رئيس ماليه را براى وضع عوارض جلب كرد و بدينطريق براى اولينبار هزينهء مدرسهء احمديه را از محلّ درآمد قانونى تأمين نمود .
آقاى اميد مؤلف « تاريخ فرهنگ آذربايجان » دراينباره مىنويسد « قبلا دوازده نفر دست بدست هم داده تحت عنوان « هيئت معارف » هستهء مركزى معارف اردبيل را بوجود آوردند و سپس چون ديدند تنها حقوق ناچيز محصلين ، مدرسهء احمديه را اداره نمىنمايد دعوتى از تجار به عمل آوردند و با مساعدت آقايان بازرگانان و موافقت نقى خان رشيد الملك حاكم وقت و رئيس ماليه ، عوارض مخصوصى براى معارف وضع كردند يعنى از هرلنگه مال التجارهء وارده بوسيلهء گمرك آستارا دو شاهى « 2 » و از هرمسافر يك قران و از چهارپايان فروش شده در ميدان دواب نيز عوارض مختصرى اخذ نمود و با اين وسايل مخارج مدرسه را تأمين كردند » .
ما از دوازده نفر اعضاى هيئت معارف فقط آقاى قدس را مىشناسيم و در ضمن براى
هامش
( 1 ) - شادروان ميرزا فضل الله خان تبريزى بود و بعد از نهضت مشروطيت ايران با آزاديخواهان اردبيل همكارى نزديك داشت . مردى جسور و نترسى بود . او بعدها در فرهنگ آذربايجان برياست ادارهء حسابدارى و معاونت رسيد و بعنوان فضل الله سليمى از اعضاى مؤثر آن اداره گرديد . ما در جلد اول كتاب در صفحهء 344 و صفحات بعد در مورد ايشان مطالبى نوشتهايم .
( 2 ) - واحد پول قديم ايران تومان بود . هرتومان ده جزء داشت كه هريك را قران مىگفتند . هرقران به 20 قسمت تقسيم مىشد و هرقسمت بنام شاهى معروف بود .