تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 5

مساهمون:

ص٥
نموده است ، ما نوشته‌هاى او را نيز در جاى خود نقل كرده‌ايم .

اردبيل ، قديميترين شهر ايران از لحاظ لوله‌كشى آب بوده است

آب مشروب مردم سابقا بوسيلهء چاه تأمين ميشد ولى از سال 1344 خورشيدى كه شهر لوله‌كشى گشته بيشتر از آن راه فراهم ميگردد . آب چاههاى اردبيل در سمت غربى شهر بيشتر گچى و غير قابل شرب است ولى در قسمت مشرق غالبا صاف و گوارا مىباشد . عمق چاهها در غرب و مركز شهر از شش متر بالاتر است در حالى كه در قسمت شرق غالبا در 3 يا 4 مترى به آب ميرسد . شايد بتوان گفت كه اردبيل اولين شهر ايران است كه از قديم لوله‌كشى داشت و تا چندى پيش ، يعنى تا نيمقرن قبل از اين تاريخ ، آب در آن لوله‌ها جارى بود . تاريخ اين لوله‌كشى معلوم نيست و گويا از زمان صفويان مىباشد ولى آثار و مسير و قسمت اعظم لوله‌هاى آن هم‌اكنون باقى است . اساس اين لوله‌كشى بر قانون ظروف مرتبطه متكى بود و سرچشمهء آن در يكى از ارتفاعات جنوب غربى شهر قرار داشت . اين محل « قره‌باير » نام دارد و در فاصلهء ده كيلومترى اردبيل مىباشد . در آنجا آب تميز و گوارائى وارد لوله‌هاى سفالى ( تنبوشه ) بقطر 30 سانتى متر ميشد و بوسيلهء آنها كه در عمق زيادى از سطح زمين قرار داشت به شهر ميرسيد . در خود شهر ، در محلات مختلف ، برجهاى استوانه شكل بلندى بارتفاع دو متر ، بنام منبع ، با آجر ساخته شده بود كه محيط آنها در حدود چهار متر ميشد و در داخل آنها دو لوله قرار داشت ؛ از يكى از آنها آب بالا ميآمد و مثل فواره در حوض كوچكى ، كه در بالاى برج بود ، ميريخت و آنگاه وارد لولهء دوم شده پائين ميرفت و در منبع بعدى به همين ترتيب ظاهر ميگشت . اين منبع‌ها كه بجاى تلمبه خانه‌هاى كنونى و براى تقويت جريان آب بود درعين‌حال زيبائى خاصى به شهر ميداد و آب صاف و گوارائى كه در آنها جريان داشت از مجارى مخصوص و بهداشتى آن روز مورد استفاده و در دسترس مردم قرار ميگرفت . مسير اين لوله‌ها هم‌اكنون در كنار پل ابراهيم آباد و كف رودخانهء بالخلو به چشم مىخورد