چشمگزك را كه دو سالى در ورامين آلكا داشتند كوچانيده در ناحيهء مذكوره سكنى داد كه جلو اوزبك را داشته باشند .
در سلطنت شاه سلطان حسين كه امور دولت مختل گرديد اكراد آخالنشين از تاخت و تاز ارگنجى و بخارايى شوريده روى به كوه معلقهاى « 1 » سخت گذاشتند و آن زمان ولايت قوچان و شيروان و بجنورد و سملقان مسكن طوايف گرايلى بود . اكراد براى اينكه يورتى « 2 » به جهت خود به دست آرند بناى زد و خورد را با طايفهء گرايلى گذاشتند و در اندك زمانى آنها را از محالات مزبوره خارج ساختند . قراخان پسر مهراب بيگ بن شاهقلى سلطان كه دليل اكراد چمشگزك و ايلخانى اين طايفه بود بر اين نواحى استيلا يافت و شيروان را يورت قرار داده تمام چهل هزار خانوار اكراد چشمگزك را كه زعفرانلو و شادلو و كاوانلو و عمارلو و قراچورلو باشند در يورتهاى قوچان و شيروان و بجنورد و مضافات ساكن ساخت ، چنان كه از چناران عليا تا چناران سفلى كه در حوالى بجنورد است به زعفرانلو اختصاص يافت و از چناران سفلى تا سملقان ، يورت شادلو شد و كاوانلو را به سمت مشهد مقدس انداختند به اين معنى كه از اول خاك چلاى خانه كه در شمال مشهد مقدس واقع تا قلعهء يوسف خان كه در چهار فرسخى شمال قوچان است امتداد دارد ، يورت طايفه جانى قربانى باشد و كوه شمال چشمه گل اسب ، معروف به چشمه گيلاس ، كه كوه عمارت نام دارد و يك طرف آن كلات و درگز است و سمت ديگر جلگهاى كه خط راه قوچان به مشهد در آن واقع است مسكن كاوانلو شد . خلاصه طوايف مزبوره در محالات مذكوره بماندند . از طوايف گرايلى در اصقاع « 3 » خراسان جماعت بغايرى حالا در بام صفىآباد مسكن دارند . » « 4 »
بار تولد مستشرق روس در كتاب تذكرهء جغرافياى تاريخى ايران دربارهء مهاجرت اكراد به صفحات خراسان مىنويسد : « . . . شاه عباس براى صيانت مملكت از تاختوتاز تراكمه و ازبكان تصميم بدان گرفت كه اكراد جنگجو را از ولايت غربى بدين سامان كوچ دهد و بر اثر اين تصميم پنج ولايت كردنشين در امتداد كليه سرحد ، از استر آباد ( گرگان ) تا
هامش
( 1 ) . پناهگاه ، دژ ، فرهنگ عميد .
( 2 ) . منزل ، خانه ، مسكن ، فرهنگ عميد .
( 3 ) . ناحيه ، فرهنگ عميد .
( 4 ) . محمد تقى خان حكيم ، گنج دانش ، تهران ، چاپ سنگى ، 1305 ق . ص 370 - 375 .