فصل هشتم ابنيه و آثار تاريخى قوچان
مردم شمال خراسان با همهء سوابق تاريخى و تمدنى كه دارند در طول تاريخ همواره ناظر حوادث و كشمكشهاى بيگانگان و برخوردهاى نظامى اقوام و ملل مختلف بودهاند . كمتر روزگارى بوده كه مردم اين سامان از مصايب زمان رهايى يافته و روى آسايش ديده باشند . در عين حال تأثير همين عوامل و رنجها و سختكوشيهاى مردمانش پديدهاى به عنوان هنر و تمدن در آثار و كتيبهها و يا اشياى سفالين و بناهاى تاريخىاش به وجود آورده است كه متأسفانه در تحولات پىدرپى و تهاجم اقوام در زير آوارها و تودههاى عظيمى از خاك و سنگهاى سنگين پنهان و مدفون ماندهاند . تپههايى نظير « تپه يام » در شمال فاروج كه به اعتقاد باستانشناسان ايتاليايى « 1 » از شهرهاى باستانى است از اينگونه آثار است . تپههاى ديگرى نيز هستند كه فهرستى از آنها را مىآوريم ؛ اگر كند و كاو شود ، ردپاى گذشتگان نقشآفرين ما را در مظاهر تاريخ و تمدنى پرشكوه نشان خواهد داد .
هامش
( 1 ) . از اسناد موجود در بايگانى ادارهء آموزش و پرورش قوچان چنين برمىآيد كه هيئت باستانشناسى دانشگاه تورينتوى ايتاليا به سرپرستى خانم روبرتا و نكوريجاردى از تابستان سال 1356 جهت ادامه بررسيهاى باستانشناسى به قوچان و شيروان آمده و بدون نظارت مقامات محلى تنها به صرف نامهاى از مدير كل باستانشناسى مشغول حفارى و تحقيقات آثار باستانى بوده است .