رودخانهء اترك كه طول آن 500 كيلومتر و عرض متوسط آن 20 متر است در تابستان اغلب كم آب و در بيشتر قسمتهاى بستر خود ، مخصوصا بين قوچان و شيروان ، خشك است . ولى شش الى هفت كيلومتر از شيروان گذشته ، چشمهها و رودهاى كوچكى مانند قلجق در مسير رودخانه ديده مىشود و اترك زايندهرود مىگردد .
« در سالهاى اخير دربارهء ميزان آب رود اترك مطالعاتى انجام گرفته و محلى در نزديكى ده اللهيان براى ايجاد سد پيشبينى شده است . در رود اترك ماهى فراوان است و با ايجاد سد و كشت و تكثير ماهى ، اين رود از نظر اقتصادى منبع درآمد سرشارى خواهد بود كه در تأمين گوشت بسيار مؤثر است . » « 1 »
شعبههاى فرعى مهم رودخانهء اترك عبارتند از :
1 . رودخانه تبرّك كه داراى آب دايمى است ، ولى مقدار آن در تابستان بسيار كم است .
2 . رودخانهء شيروان يا قلجق در شمال شيروان جريان دارد و داراى آب دايمى است ، ولى مقدار آن در تابستان قابل توجه نيست .
3 . گرگان رود كه از كوههاى گوگلان و سارا در حدود رباط قرهبيل سرچشمه مىگيرد . « 2 »
در شهر قوچان پل بزرگ سيمانى معلقى بر رودخانهء اترك ساخته شده كه از دور جلب توجه مىكند ، اين پل بر زيبايى شهر افزوده است .
رودهاى ديگر قوچان عبارتند از : رود استاد و خسرويه از كوههاى شاه جهان ، رود داغيان ، رود هونهيار ، رود قرهشاهوردى ، رود اسفجير و رود چرى . منابع جغرافيايى ، رودهاى قوچان را به سه دسته به شرح زير تقسيم كردهاند . « 3 »
1 . رودهايى كه از قوچان سرچشمه مىگيرند و به شهرستانهاى ديگر جارى مىشوند .
اين رودها عبارتند از : الف - رود اترك كه شرح آن گذشت . ب - رود خرق كه باغات دره خرق را مشروب مىكند . ج - رود رشوانلو و دوآب كه به حوزهء شيروان وارد مىشود و سپس به اترك مىريزد .
هامش
( 1 ) . جابانى ، محمد . جغرافياى قوچان ، براى سال دوم متوسطه ، ( پلى كپى ) ، 1354 ، ص 5 .
( 2 ) . « عمران منطقه خراسان » ، نشريهء شمارهء 9 ( پلى كپى ) ديماه 1342 ، ص 7 .
( 3 ) . جابانى ، محمد . جغرافياى قوچان ، براى سال دوم متوسطه ( پلى كپى ) ، 1354 ، ص 5 .