چون فكر ، آن انتقال ذهن است از نقص جهل به سوى كمال مترتب ، فرموده است :
« تفكر رفتن از باطل سوى حق » .
نه مراد فكر مشهورى كه شيوع بين عوام الناس دارد كه توهّم جزيى را فكر ناميدهاند ، و حال آنكه فكر در امورات جزيى جارى نمىشود ، كه :
« الجزئى « 1 » لا يكون كاسبا و لا « 2 » مكتسبا » . و شيخ بهايى - عليه الرّحمة - مىفرمايد : « 3 »
« فكركم ان كان فى غير الحبيب * ما لكم فى النشاة الاخرى نصيب ؟ »
آيهى شريفهى :
« وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ »
؛ و حديث ختمىمآب :
« تفكر ساعة خير من عبادة ستين سنة » .
مثنوى :
« اى برادر تو همين انديشهاى * ما بقى تو استخوان و ريشهاى
ور بود انديشهات گل ، گلشنى * ور بود خارى ، تو هيمه گلخنى »
قال تعالى :
« وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِيها زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ »
. كلام عارف جامى است :
« گر در دل تو گل گذرد گل باشى * ور بلبل بىقرار ، بلبل باشى
تو جزوى و حق كل است ، اگر روزى تو
هامش
( 1 ) . پا : جزئى
( 2 ) . شا : ( لا ) را ندارد .
( 3 ) . شا : گويد