باب الرجاء
قال اللّه تعالى :
لَقَدْ كانَ لَكُمْ
« 1 »
فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ
« 2 » .
مدح كرده است اهل رجا را - از مؤمنين - به آنكه مخصوص گردانيده است به ايشان اقتداى به رسول اللّه را صلّى اللّه عليه و آله و سلّم . پس دلالت كرد بر آنكه مقامى است بلند در ايمان . پس گفت :
الرجاء أضعف منازل المريدين ؛ لأنّه معارضة من وجه و اعتراض من وجه .
( يعنى : « رجا » ضعيفترين منازل مريدين است ؛ چرا كه او معارضه است از وجهى و اعتراض است از وجهى . )
امّا وجه معارضه : پس او آن است كه حقّتعالى مالك اوست و از براى مالك است آنكه تصرّف كند در ملك خودش به آنچه مىخواهد و حكم كند بر او به آنچه اراده كند . پس هرگاه متعلّق شود به عبد رجا بتحقيق « 3 » كه معارضه كرده است او را به توقّع چيزى كه نزديك است آنكه اراده نكرده است عطاى او را ؛ پس به درستى كه او بتحقيق « 4 » تهديد كرده است او را ؛ و از براى مالك است آنكه بكند به عبد خود آنچه خواهد ؛ پس حقّ عبد آن است كه راضى شود به حكم او ، و تفويض كند به سوى او امر خود را ، و تسليم كند به او نفس خود را ، و ارادهاى نكند مگر چيزى كه اراده كرده است مالك او را . پس هرگاه اميد داشته باشد بتحقيق كه رجحان داده است مراد خودش را بر مراد مالك و معارض گردانيده است ارادهء خودش را به ارادهء مالك .
و امّا وجه اعتراض : پس او آن است كه راجى توهّم مىكند « آنكه خداى تعالى
هامش
( 1 ) . اصل : - لكم .
( 2 ) . احزاب / 21 .
( 3 ) . اصل : تحقيق .
( 4 ) . همان .