و از براى رجا فوائد ديگر هست از براى مريد ، مثل تقويت داعيهء باعثه بر معامله « 1 » و حسن ظنّ به خداى تعالى ، و ربط قلب به اسم محسن الّا آنكه شيخ رضى اللّه عنه نظر كرده است به اصلش كه او تعديل خوف است ، همچنانكه آمده است در حديث كه « اگر وزن كرده شود خوف مؤمن و رجاى او را ، هرآينه برابر خواهند بود . » و ناميده شده است ايشان را « جناحى قلب » ، و لا بدّ است در بدايت و مبادى سير از ايشان .
و الرجاء على ثلاثة درجات :
الدرجة الاولى : رجاء يبعث العامل على الاجتهاد
، و يولّد التلذّذ بالخدمة ، و يوقظ الطباع للسماحة « 2 » به ترك المناهي .
چرا كه اگر نبوده باشد رجاى ثواب كوشش نخواهد كرد صاحبش در عمل ، و خلاص نمىشود از ثقل كسل ، و به اميد ثواب نشاط و شاد مىشود از براى اجتهاد ، و سبك مىشود از براى سعى كردن در مطلب ازدياد ؛ و اگر نبوده باشد رجاى قرب و كرامت و فرح به چيزى كه نيل مىكند او را از مخدوم ، متلذّذ نمىشود به خدمت كردن ؛ و اگر نبوده باشد تلذّذ به تخيّل كمال و كرامت و نيل لذّات مستعليه در آجل ، هرآينه ميل مىكند طبع به تلذّذ در عاجل ، و سماحت و جوانمردى نمىكند به ترك مناهى .
و
الدرجة الثانية : رجاء أرباب الرياضات
أن يبلغوا موقفا تصفوا فيه هممهم « 3 » برفض الملذوذات ، و لزوم شرائط علم الظاهر ، « 4 » و استقصاء حدود الحميّة .
( درجهء ثانيه : « رجاى ارباب رياضت » است . )
هامش
( 1 ) . اصل : معالم .
( 2 ) . اصل : للمساحة .
( 3 ) . اصل : همّهم .
( 4 ) . ك : لزوم شرائط العلم .