ايشان باشد . فافهم .
4 . در وحدت وجود به ص 62 شرح مناقب ابن عربى ط خاكسار و ايضا ص 67 و 31 آن كتاب و صفحات 466 و 420 و 285 و 277 و 280 و 259 شرح علامه قيصرى بر فصوص الحكم شيخ عارف عربى ( رض ) بنگريد .
اكمال : حضرت استاد علامه آية الله حسنزاده آملى روحى فداه در درس شرح فصوص الحكم علامه قيصرى جلسهء 312 به تاريخ 7 / 6 / 70 در ذيل كلام جناب قيصرى در ص 259 ستون 1 سطر 4 فرمودند :
استاد ما حضرت آقاى آقا ميرزا مهدى الهى قمشهاى ( قده ) مىفرمودند : آنان كه به وحدت وجود قايل نيستند ، مشركاند . فافهم .
در احاديث و روايات و ادعيه مأثوره از بيت وحى - سلام الله عليهم اجمعين - خداى سبحان منزه از وحدت عددى دانسته شده است ( مثلا در توحيد صدوق به اسنادش عن شريح بن هانى قال ان اعرابيا قال يوم الجمل الى امير المؤمنين ( ع ) الخ و نيز به اسنادش عن هارون بن عبد الملك قال سئل الصادق ( ع ) عن التوحيد . فقال هو عز و جل مثبت موجود لا مبطل و لا معدود الخبر . و نيز در نهج البلاغه قال ع : واحد لا بالعدل ( اول خطبه 183 ) . و ايضا : واحد لا من عدد ، و ايضا : و من حده فقد عده ( خطبه اول ) و در دعاى 28 صحيفه سجاديه ( ع ) آمده است : لك يا الهى وحدانية العدد . أى لك يا الهى وحدانية وحدانية العدد .
حضرت علامه شعرانى روحى فداه در تعليق بر آن چنين افاده فرمودهاند : هر ممكن مركب است از ماهيت و وجود و در ممكنات يگانگى به تمام معنى موجود نيست ، بايد دانست كه بسيارى از علماى ما وحدانيت عددى را براى ذات واجب الوجود روا نشمردند ، چون در كلام امير المؤمنين ( ع ) آن را نفى فرموده كه : « الواحد بلا تأويل عدد » و مردى از آن حضرت ( ع ) معنى وحدت خداوند را پرسيد . حضرتش در پاسخ فرمود : واحد به چهار معنى آمده است دو معنى آن بر خداوند روا نيست و دو معنى رواست .
اما ، آن دو كه روانيست يكى وحدت عددى است نظير آنكه نصارى گفتند :
« ثالث ثلاثه » ، و كافر شدند . و ديگر وحدت نوع از جنس ، چنان كه گويند هو
رسائل دهدار ( فارسى ) — صفحة 170
مساهمون: محمد بن محمود دهدار شيرازى
ص١٧٠