شرح
( 485 ) . مشاحّة به معناى ضنّت و بخل است و جمله ياد شده از اصطلاحات اصوليين و كلا اهل معقول است و معناى « لا مشاحّة فى الالفاظ » يا « فى الاصطلاح » اين است كه در الفاظ موضوعه و اصطلاحات قراردادى نبايد سختگيرى و ضنّتى در كار باشد چرا كه صرف يك وضع و قرارداد است .
( 486 ) . بحت . اصطلاحى است فلسفى ، به معناى محض . وجود يجب يعنى وجود محض و غير مشوب با ماهيت چنان كه گويند ذات حق وجود بحت است . يعنى وجود محض و غير مشوب با ماهيت است و مركب از دو امر كه يكى وجود و ديگرى ماهيت باشد نيست ؛ بلكه واجب و وجود محض است . و يا گويند نفس و موجودات بالاتر از آن وجودات بحتهاند ؛ يعنى از جهت تجرّد محضى كه دارند مثل آنكه وجودات محضهء غير مشوب و مخلوط با ماهياتاند و در هر حال گاه به اشياء و موجوداتى كه در مرتبهء اعلى و اشرفند ، مانند عقول و نفوس مجرّده ، وجودات بحته گويند ( اسفار ج 3 ص 57 به نقل از فرهنگ معارف اسلامى ) .
( 487 ) . صدر الدين محمد بن اسحاق بن محمد قونوى رومى ( م 672 ) از اكابر محققين صوفيه و خليفه بلامنازع شيخ اكبر محيى الدين بن عربى است كه بعد از او بزرگترين مروّج آراء او بود . وى حدود سال 672 قمرى از دنيا برفت و در قونيه مدفون گشت ( مفتاح السعادة 2 : 211 . كشف الظنون 120 ، 455 ، 537 . الاعلام ، زركلى : 6 / 254 . طبقات الشافعية ، سبكى 5 : 19 . الوافى بالوفيات 2 / 200 ) .
( 488 ) . مجال اول به معنى قدرت و طاقت كه معنى مجازى است ( غياث اللغات ) و مجال دوم مصدر ميمى از جوله است به معناى جولانگاه و ميدان ( منتهى الارب ) پس در تركيب « مجال مجال » جناس تام وجود دارد .
( 489 ) . صورت كامل حديث چنين است : « كان ( الله ) فى عماء ما تحته هواء و ما فوقه هواء » ( صحيح ترمذى : كتاب التفسير : سوره 11 ص 1 . سنن ابن ماجه : مقدمه : 13 مسند احمد بن حنبل :
جزء 4 ، 11 ، 12 ) .
( 490 ) . قادح : طعن زننده ، عيبكننده ، مضرّ كه معناى اخير مناسب است . مانند « اصرار بر صغيره قادح عدالت است » ( لغتنامه ) .
( 491 ) . مجالى جمع مجلى مصدر ميمى جلى يجلو به معناى جلوهگاه .