17 - 8 .
( 732 ) وا حسرتا : چه بد ! افسوس ! دريغا !
( 733 ) وا ويلا : اى واى !
( 734 ) ر . ك . تعليق ( 610 ) .
( 735 ) اين بيت به اين صورت در غزليات شمس نيست . شايد تقليدى باشد از 6 بيت ص 2 - 351 كه نخستين بيت آن اينست :
پير منم ، جوان منم ، تير منم ، كمان منم * دولتِ جاودان منم ، من نه منم ، نه من منم .
( 736 ) قرآن : طه ، بخشى از آيهء 7 .
( 737 ) فرمود : نزول فرمود .
( 738 ) زينب : منظور زينب بنت جحش ، مكنّى به امّ الحكم ، متوفى به سال 20 يا 21 هجرى قمرى ، از زنان مشهور در صدر اسلام . بعد از آنكه زيد بن حارثه او را طلاق داد ، محمد ( ص ) او را ، كه در حدود 35 سال داشت ، به زنى گرفت . زينب در جنگ خيبر همراه محمد ( ص ) بود . ( دائرة المعارف مصاحب )
( 739 ) زيد : منظور زيد بن حارثه ، متوفى به سال 8 هجرى قمرى ، پسرخوانده و صحابى پيغمبر اسلام ( ص ) . وى برده بود ، و حضرت خديجه ( ع ) او را به محمد ( ص ) هديه داد . پدرش حارثه براى آزاد كردن او به مكه آمد ، ولى زيد از جدا شدن از محمد ( ص ) امتناع نمود ، و آن حضرت هم او را آزاد كرد ، و به فرزندى برگزيد . زيد در حدود ده سال از محمّد ( ص ) جوانتر بود ، و از نخستين كسانى بود كه به اسلام گرويدند . وى مردى متهور بود ، پيغمبر ( ص ) زينب بنت جحش را به زنى به وى داد ، و در سال 4 هجرى قمرى ، زيد او را طلاق گفت . ( دائرة المعارف مصاحب )
( 740 ) ر . ك . تعليق ( 534 ) .
( 741 ) حديث نبوى . ر . ك . المعجم حديث ، ج 1 ، ص 271 ؛ و كنوز الحقائق ، ص 121 ، زهر الآداب ، ج 1 ، ص 25 ؛ شهاب الاخبار ، باب اول ، ص 27 به نقل از ابو هريره ضبط شده ، و در كشف الخفاء ، ج 2 ، ص 395 و اسرار التوحيد ، ص 214 نيز آمده است .
( 742 ) حديث نبوى . در المعجم حديث ، ج 3 ، ص 59 ، « اللّهمّ إنّى اعوذ بك من نفس لا تشبع » و ج 2 ، ص 133 ، « اللّهمّ إنى اعوذ بك من دعاء لا يسمع » و ج 5 ، ص 457 : [ اللّهمّ إنّى ] اعوذ بك . . . و [ من ] قلب لا يخشع ؛ كان النبى ( ص ) يتعوذ . . . الخ و ج 4 ، ص 334 ، « إنّى اعوذ بك من علم لا ينفع » .
ديده مىشود ؛ در فيض القدير ، ج 2 ، ص 123 ، به صورت « اللهم إنى اعوذ بك من علم لا ينفع ، و قلب لا يخشع ، و دعاء لا يسمع ، و نفس لا تشبع . . . و در فيض القدير ، ج 2 ، ص 108 و جامع الصغير ، ج 1 ، ص 56 ، به صورت « اللّهمّ إنّى أعوذ بك من قلب لا يخشع ، و من دعاء لا يسمع ، و من نفس لا تشبع ، و من علم لا ينفع أعوذ بك من هؤلاء الأربع » آمده است . در كنوز الحقائق ، ص 140 ، به صورت « نعوذ باللّه من علم لا ينفع » ضبط شده است .
( 743 ) « صدق رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم » در كشف الخفاء ، ج 2 ، ص 28 ، آمده است .
( 744 ) نامراد : ناكام ، محروم . ( فرهنگ معين )