فص حكمة إيناسيّة فى كلمة إلياسيّة بدانكه قواى روحانيّه را به حسب فعل و انفعال و اجتماعات آن قوى امتزاجات روحانيّه است كه حاصل مىگردد ازو هيئاتى روحانيّه ، تا مصدر احكام و آثار خاصهء آن قوى باشد . و صورت ملكيّه تابع آن امتزاجات است چنانچه صورت طبيعيّه تابع است مزاجى را كه حاصل مىگردد از عناصر مختلفه و كيفيّات متقابله و احكام ظاهره بر وى جز به حسب اين مزاج نيست . « 1 »
چون اين مقدمه ممهد گشت بدانكه الياس عليه السلام به حسب مزاج روحانيش مناسب مزاج صور ملكيه بود ، و به حسب مزاج جسمانيش مناسب صور بشريّه ، پس مؤانست كرد از روى صورت روحانيّه با ملائكه و مصاحب شد به حكم اشتراك با ايشان در منازل روحانيّه ؛ و مؤانست ورزيد از روى صورت جسمانيّه با اناسى و مخالطت با ايشان كرد به حكم اشتراكى كه با ايشان داشت
هامش
( 1 ) - در اواخر فص يونسى اشارتى نمودهايم كه از آن مقام و از اول فص الياسى استفاده مىشود كه بدنهاى برزخى و اخروى همان بدن دنيوى بعينه و شخصهاند و تفاوت و امتيازشان به كمال و نقص است . و بحث از مزاج عنصرى و روحانى را ، و بحث از اينكه غذاء به انواع ضروب آن مظهر صفت بقاء و از سدنه اسم باقىاند را در تفسير فاتحه صدر قونوى در ضمن تفسير« رَبِّ الْعالَمِينَ »طلب بايد كرد ؛ و تفصيل آن را ما در شرح همين فصوص الحكم آوردهايم .