علما و دانشمندان بوده ، و شارحين آن را شرح و تفسير كردهاند ، به طورى كه حدود چهل شرح به زبان فارسى و ديگر زبانها بر آن نوشته شده است كه تعدادى معدود از آنها ، تصحيح و چاپ گرديده است .
از جمله :
« مفاتيح الاعجاز فى شرح گلشن راز » ، از شيخ محمد لاهيجى ، تصحيح كيوان سميعى ؛ « نسايم گلشن » ، از شاه داعى الى اللّه شيرازى ، به كوشش دكتر محمد نذير رانجها ( چاپ پاكستان ) ؛ و شرح گلشن راز - رسالهاى مختصر - بدون نام شارح ، با تصحيح و تعليق دكتر عسكر حقوقى .
كتاب حاضر يكى از قديمىترين شروحى است كه بر گلشن راز نوشته شده ، و از نظر تاريخى قبل از شرح لاهيجى است ، شارح آن صاين الدين على تركه اصفهانى از علماى شيعهمذهب دوره تيموريان است .
همان طورى كه در بخش - شرح گلشن راز و خصوصيات نسخه خطى آن - آمده ، متأسفانه از اين شرح تا سال شروع تصحيح آن ( 1366 ) ، تنها يك نسخه خطى در دست بود ، و همين امر كار تصحيح را بس دشوار مىكرد ، با وجود اين ، با تشويق و يارى دوستان ، تصحيح آن با همه كاستيها به اين صورت كه در اختيار است ، به انجام رسيد . تا چه قبول افتد و چه در نظر آيد .
بر خود واجب مىداند از استادان فاضل و فرزانه جناب آقاى دكتر محسن ابو القاسمى و جناب آقاى دكتر تقى پورنامداريان كه در حل مشكلات و قرائت برخى كلمات و . . . ، اين شاگرد را چنان گذشته يارى و راهنمايى كردهاند ، صميمانه تشكر و قدردانى كنم ، همچنين از استاد گرانمايه جناب آقاى دكتر محمد رضا شفيعى كدكنى كه نسخه خطى اين شرح را به بنده معرفى كردند ، سپاسگزارم .
از استادان و پژوهشگران محترم مىخواهم كه از راهنماييها و تذكرات صادقانه خويش مرا بهرهمند گردانند .
كاظم دزفوليان
شرح گلشن راز ( فارسى ) — صفحة 10
مساهمون: صائن الدين علي بن محمد تركة
ص١٠