است . ازاينرو دو چيز ديگر واجب گردانيد : يكى ترتيب كه به ازاى مزاج واقع شده و يكى نيت كه به ازاى روح است . فىالجمله ائمهء اجتهاد كه پيشوايان شارع صواباند هريك بر مقتضاى فرمودهء « اصحابى كالنجوم بايهم اقتديتم اهتديتم » نيرى از برج كمال نبوتاند ، و ستارهاى از سپهر هدايت خاتمالنبييناند در طى هر خلافى كه كردهاند بسى حكمت درج است ، چنانچه فحواى فرمودهء « اختلاف امتى رحمة » « 1 » اشارتى بدان است « 2 » .
در غباراند شاه و لشكر ، باش * تا برون آيد آن علم ز غبار
جز يكى نيست صورت خواجه * كثرت از آينه است و آينهدار « 3 »
صحيفهء دوم
در معنى اركان وضو و بيان حكمت هريك .
پوشيده نماند كه هم چنانچه صلاة ظاهر كه همهء اهل اسلام « 4 » به گزاردن آن مكلفاند بىآنكه پيشتر ، شرائط طهارت چنانچه ائمهء دين - رضوان اللّه عليهم اجمعين - روشن كردهاند ، بجاى آورد ، درست نيايد . همچنين صلاة باطن كه به حكم فرمودهء
« الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ »
مخصوص « 5 » به برگزيدگان بندگان او است كه هم ظاهر و هم باطن بجا مىآرند و هر دو بر خود واجب مىدانند و ايشان متحققان به كمال ايماناند كه در عرف سنت آن را به احسان تعبير فرموده ، در آن حديث مبارك كه به واسطهء سؤال جبرئيل ، دين خاصهء خود را « 6 » تعليم امت بزرگوارش مىكند و مىگويد كه : « الاحسان ان تعبد اللّه كانك تراه فان لم تكن تراه فانه يراك » آن نماز نيز بىآنكه پيشتر طهارت اندرونى كه لايق آن تواند بود تقويم يافته باشد صورت نبندد « 7 » .
هامش
( 1 ) - ب : اشارت بدان است .
( 2 ) - ب : بيت .
( 3 ) - ب : آينه راز .
( 4 ) - ن : همه اسلام .
( 5 ) - ن : مخصوص برگزيدگان .
( 6 ) - ب : تعليم است .
( 7 ) - ب : قطعه .