الّا انبيا كه خداى ايشان را بياگاهاند و اولياء اللّه كه هم به تعريف خداى بشناسند .
امّا آنچ به خواطر در مىآيد آن است كه اللّه تعالى تكوين آدم را از خاك چهل روز تقدير كرد ، چنانك حديث آمده است : « خمّر طينة آدم بيده اربعين صباحا . »
و آدم عليه السّلم چون صلاحيت عمارت دارين داشت و ارادت اللّه تعالى ازو عمارت دنيا و عمارت بهشت بود از اجزاى تراب تركيب او را مكوّن گردانيد ، تركيبى كه مناسب دار دنيا و اين عالم شهادت و حكمت بود .
امّا در ذات آدم آن حقيقتى كه قابليّت عمارت دنيا او را بود آن حقيقت به حسب قانون حكمت از اجزاى ارضى و سفلى مخلوق نبود . لكن اللّه تعالى آن حقيقت را در خاك مكوّن گردانيد و طينت آن حقيقت را چهل صباح تخمير كرد تا آن حقيقت درين تخمير چهل صباح از حضرت الهيّت به چهل حجاب بعيد گردد ، و هر حجابى عبارت است از معنىاى كه صالح عمارت دنياست و درو مودّع است ، چنانك آتش در سنگ مودّع است تا اين چهل حجاب او را از حضرت الهيّت و مواطن قربت حايل و عايق گردد تا عمارت حكمت و خلافت اللّه تعالى فى الارض ازو بيايد كه اگر آن حقيقت به اين حجب محتجب نشدى و از مقام قرب در بعد متأصّل نگشتى عمارت دنيا ازو نيامدى .
پس چنانك در اوّل كار آن حقيقت آدميّت چون متوجّه عمارت اين دار دنيا بود به تخمير چهل صباح به چهل حجاب بعيد گشت باز چون متوجّه مقامات قربت وحدت الهيّت گردد و از غير منقطع شود و از عمارت دنيا روى بگرداند تا به مقام و عالم خود بازرسد پس هرآينه بايد كه چهل صباح را به خداى تعالى و طاعت او اقبال كند ، تا به هر صباحى يكى از آن حجاب تخمير باز مرتفع گردد و يكى منزل در طريق قربت حضرت الهيّت كه مجمع و مصدر علوم است پيشتر رود تا چون اربعين تمام شود آن چهل حجاب زائل گردد و علوم و معارف درو منصب شود .
و بدان كه علوم و معارف الهى از خارج به تو درنمىآيد ، بلك اعيانى است موجوده در
أوراد الأحباب وفصوص الآداب ( فارسى ) — صفحة 292
مساهمون: ايرج افشار
ص٢٩٢