جداگانه قابل تقسيم است :
الف - معرّفى زندگى ، شخصيّت و آثار نسفى و تحليل انديشههاى او : در اين بخش با بيان محورهاى مختلفى چون خاستگاه و محل پرورش ، استادان ، مسافرتها ، مذهب ، تأثير و تأثّرهاى وى و سيماى زندگى او ترسيم شده است . براى تدوين مراحل زندگى او گرچه منابع موجود مورد استفاده قرار گرفت اما بيشتر به آثار وى - كه مهمترين و معتبرترين منابع است دراينباره - توجّه گرديد . براى معرّفى شخصيّت علمى و عرفانى نسفى ابتدا فضاى فكرى و عرفانى دورهء حياتش بررسى و تحليل شد ، سپس جايگاه او در عرفان قرن هفتم تبيين گرديد . معرّفى آثار چاپى و خطى و نقد شيوهء تصحيح آثار چاپى او از ديگر مطالب اين بخش است . همچنين نثر ساده و بىپيرايهء نسفى و شيوهء بيان مطالب كه از ويژگيهاى مهم آثار اوست - مورد بررسى قرار گرفته و خصايص سبكى او معرّفى شده است . از جمله فصلهايى كه در اين بخش تدوين شده معرّفى جهانبينى نسفى است . براى انجام اين كار محتواى آثار نسفى بررسى شد و ضمن تحقيق در ريشههاى فكرى او ديدگاههايش بر سه محور « هستى » ، « انسان » و « سرنوشت انسان بعد از مرگ » يا « معاد » تشريح گرديد .
ب - تصحيح و تحشيهء كتاب بيان التنزيل : براى تصحيح اين كتاب چهار نسخه مورد استفاده قرار گرفت كه اقدم و اصحّ آنها نسخهء كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى است كه در سال 852 ه . استنساخ شده است . اين نسخهها در مقدّمهء بيان التنزيل معرّفى شده است . بعد از تصحيح اين كتاب استاد گرانقدر آقاى پروفسور هرمان لندلت با بزرگوارى عكس نسخهء ديگرى كه در مجموعهاى با شمارهء 1767 كه در كتابخانهء ولىّ الدين نگهدارى مىشود و مرحوم ماريژان موله در تركيه از آن عكسى تهيه كرده بود براى اينجانب فرستادند . تاريخ كتاب اين نسخه 981 ه . است اما آنگونه كه آقاى پروفسور
بيان التنزيل ( فارسى ) — صفحة نسفى و بيان التنزيل و پيشگفتار 21
مساهمون: عزيز الدين النسفي
صنسفى و بيان التنزيل و پيشگفتار ٢١