- قدّس سرّه - فرمود كه ( اگر ) عين تنزيه در ابتدا به صفت عشق روى بنمايد » ، يعنى خروج از احكام شريعت صاحب مرتبهء جمع را : گاهى باشد كه عشقى فطريست ( و گاهى ) باشد كه حدّت فطرت عشقيّه او را از تكاليف شرعيّه بيرون برد ، بسبب هيجان جبلّت عشقيّه ، و حركت بجانب مرغوبات طبع ، و عدم منازعت آداب عبوديّت . و اين شرح حالت صاحب مرتبهء جمع مطلق است . امّا مرتبهء جمع الجمع ( آنست ) كه آن را « فرق ثانى » گويند ، و آن شهود حقّست با همهء تعيّنات و مظاهر ، و حفظ ( مراتب ) على ما يليق بحالها مع استهلاك المجموع فى الحقّ ، و اين مقام رسالتست ، و ( نيز ) ارشاد خلافت و نيابت اين مقامست . صاحب اين مرتبه اگر عشقى فطريست او را ، حكمت الهى در به دو حال بآداب عبوديّت تربيت مىفرمايد ، به چاشنى عشق انسانى بىغلبهء عشق بر احكام عبوديّت ، تا از رتبت ارشاد محروم نشود .
« قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ »
« 12 » اشارت بدين معنى است ، چه با غلبهء آتش عشق صاحب ملّت و دين نتوان شد . و امر حضرت خاتمى - عليه افضل الصّلوات و اكمل التحيّات - بتزوّج زينب - رضى اللّه عنها - در نهايت وصول بفرق ثانى و حصول رتبت ختم رسالت ( مدلول ) همين معنى بود ، تا مباشرت موجب برودت و سلامت نائرهء عشق شود ، و ختم رسالت بحصول ( رسيد ) ، كه اگر زينب تحفّظ فرمودى ، عشق غلبه كردى و نشر احكام ( شريعت ) معوق شدى . و هذه ( أسرار ) لا يدركها أهل العقول و لا كثير من أجلّة أرباب العرفان .
هامش
( 12 ) سورهء 21 ( الانبياء ) آيهء 69 .