هذا سؤال عنه فيما ياتى ذكره .
مسألة : چه گويند رهروان حقيقت و سالكان طريقت در حال آن سيمرغ گرم قدم و آن روضه جنان كرم ابو المغيث حسين بن منصور حلاج - قدس اللّه روحه العزيز - كه چون محبوس بود ، نقل است از احوال او كه هر روز از سرمستى شراب وحدت كلمهء انا الحق بر زبانش برفتى ، و خبر است از آداب او كه هر روزى با سيزده بند هزار ركعت نماز بگزاردى ؟
اين دو حال متناقض بيان كنند تا فايدهاى باشد . انشاءالله وحده .
قال فى جوابه :
حسين - رضى اللّه عنه - از حق حظ خداى بستد ، و حق تعالى از حسين حظ بندگى بستد .
كاس سكرش از شراب يكتايى پر بود . به لا يزال العبد يتقرب الى بالنوافل مستوفى شده بود .
جواب ديگر :
چون عشق به چنگال قربت از سر محبت گريبان انسانيت بگرفت و به حقيقت وصل كشيد ، دامن عبوديت در دست ربوبيت بماند .
جواب ديگر :
چون بلبل صفات بر شمشاد جانش نشست ، و به نطق ازلى در جهان بشرى انا الحق مىسرود ، آن نه زبان حدثى بود ، بلكه نواى عندليب قدمى بود . و عاشقان را در اين كلمه اعتبار از شجرهء
إِنِّي أَنَا اللَّهُ
( 28 / 30 ) موسى بود .
جواب ديگر :
چون آفتاب تجلى از بام كبريا پيدا شد ، و خسرو روح او از خانهء حدثان جدا گشت ، و در قرب قرب از سكر سكر در دايرهء تنزيه در سرّ ازليت يكتا شد ، علم فرق كرد خدايى از بندگى ، زيرا كه آفتاب احديت در غيم فنا از عين بقا بر او پيدا شد .
جواب ديگر :
سبب عبوديت حسين در ربوبيت آن بود كه چنان كه حسين به صفات حق ملتبس شدى