« أشهد أنّ محمدا رسول اللّه » در اين مقام ، غيرت بر وى غلبه كرد . پس او از غيرت نشان اين داد كه « لو لا أنّك أمرتنى بهذه الكلمة ما ذكرت معك غيرك ، و لئن اذكرها مرّة اخرى فاكون كافرا حقّا » . گفت ؛ غير تو با تو ياد نتوان كردن ؛ امّا تو چنين فرمودهاى كه نام محمّد ، قرين نام تو باشد . چه دانى تو كه اين كدام مقام باشد كه محمّد در آن مقام نگنجد ! غيرت باشد چنان كه او را نيز بود آنچه كه گفت : « لا يسعنى فيه ملك مقرّب و لا نبىّ مرسل » يعنى مرا مقامى بود با او كه غير در نمىگنجد از غيرت . اينجا سالك نهايتى از مقام سلوك بيابد كه در آن مقام جز اين نگويد كه
« قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ »
. در اين حالت محمّد نيز در نگنجد وقتى شيخ را پرسيدم كه « ما الفريضة ؟ فقال : الفريضة عندنا تصحيح العبوديّة فى تحصيل الرّبوبيّة ، و السنّة عندنا النّظر إلى الرّسول المقبول و ترك ما سواهما » . شنيدى كه چه گفت ؟ مىگويد : فريضه با خدا بودنست ، و سنّت با رسول بودن ، و پس از اين جمله را ترك گفتن . بو الحسن خرقانى اينجا گويد : « لا إله إلّا اللّه من داخل القلب ،
هامش
( 1 ) در . . . پسBMPRUدر . . . جلو كرد پسAS - H- - اوABHMSUاو راPR- -
( 2 ) ماABHRSو الا ماMPU- -
( 3 ) غير تو . . . كردنA . . . Uبا تو . . . كردن ديگرى راH- -
( 4 ) نام توA . . . UتوB- - تو كهA . . . Uچنان كه او را نيز بود آنجا كه گفت كهM- - كدامABHMRS - PU- -
( 5 ) باشد . . . او راA . . . UنباشدP- -
( 5 - 7 ) نيز . . . غيرتBMPUلا يسعنى . . . مرسل در نمىگنجدAHSنيز بود آنجا كه . . . كه غيرى در . . . غيرتR- -
( 7 ) بيابدAHMPSUنيابدBR- -
( 8 ) سورهء 6 ( الانعام ) آيهء 91 م - -
( 9 ) پرسيدمA . . . UپرسيدندR- -
( 10 - 11 ) المقبول . . . مىگويدAMSالمقبول . . . نشنيدهاى . . . مىگويدBالمقبول . . . نشنيدى . . . مىگويدHPUالمقبول عليه الصلاة و السلام و ترك ما سواه . . .
گفتR- -
( 11 - 12 ) و پس . . . تركAHMSو بعد از اين هرچه غير اين باشد جمله را ترك بايدBو بعد ازين هرچه غير اين دوست جمله را تركPUو سپس ازين هرچه غير زين دوست جمله را تركR- -
( 12 ) گفتنMكردنA . . . U- - بوAMSاگر بوBPRUمگر بوH- -