خدا اختلاف خلقت خلق آمده است
« وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ »
. دريغا « السعيد من سعد فى بطن أمّه » هر كه از ارادت خدا سعيد آمد ، از شكم مادر در دنيا سعيد آمد ؛ و هر كه از ارادت خدا شقىّ آمد ، از شكم مادر در دنيا شقىّ آمد .
و از براى اين معنى بود كه افعال خلق بر دو قسم آمد : قسمى سبب قربت آمد به خدا
« إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ »
، و قسمى سبب بعد آمد و دورى كه
« وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً »
. آفرينندهء ما و آفرينندهء عمل ما ، اوست
« وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ »
. چنان كه مىخواهد ، در راه بنده مىنهد و مىگويد :
« هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ »
؟
( 240 ) پس شريعت را نصب كردند ، و پيغمبران را بفرستادند ، و سعادت و شقاوت آدمى را در آخرت بافعال او باز بستند . مقتضاى كرم بىعلّت و رحمت بىنهايت ازل آن بود كه او را اعلام كند كه سعادت ثمرهء كدام حركات و افعال باشد ، و شقاوت از كدام حركت باشد . پس انبيا را بدين عالم فرستادند ، و جملهء اعمال ايشان را
هامش
( 1 ) سورهء 30 ( الروم ) آيهء 22 ك - - دريغاA . . . U - B- -
( 2 ) امهA . . . Uامه و الشقى من شقى فى بطن امهB- -
( 3 ) از ارادتA . . . Uبه ارادتB- -
( 5 ) سورهء 35 ( فاطر ) آيهء 10 ك - - آمد و دورىAHMPRSو دورى آمدBآمدU- -
( 6 ) سورهء 25 ( فرقان ) آيهء 23 ك - -
( 7 ) سورهء 37 ( الصافات ) آيهء 96 ك - -
( 8 ) سورهء 35 ( فاطر ) آيهء 3 ك - -
( 9 ) نصبA . . . UنصيبR- - كردند . . . بفرستادندA . . . Uكرد . . . فرستادB- -
( 10 ) مقتضاىA . . . Uغرض آنك مقتضاىB- -
( 10 - 11 ) رحمت . . . كندAPRSUمرحمت . . . كه بنده را اعلام كندBرحمت . . . كنندHرحمت . . . از آن بود . . . كندIرحمت . . .
ازل اين بود . . . كندM- -
( 12 ) فرستادندRMفرستادABHPSU- -
( 12 - 1 ) ايشان را . . . بستندAMSبافعال ايشان بازبست و انبيا را از آن افعال سعادت و شقاوت خبر داد تا بديشان باز نمايد و آگاه كند كهBايشان را . . . و بدين اعمال و افعال ايشان باز بستند تاHايشان را و احوال و صفات ايشان را كه در آخرت باشد و افعال دنيوى با بستندPUايشان را در اين عالم باقوال و اعمال و افعال ايشان باز بستندR- -