نبود و نباشد ؛ واسطه و رابطهء ميان دل و قالب بر گماشتند كه « إنّ اللّه يحول بين المرء و قلبه » تا ترجمان قلب و قالب باشد تا آنچه نصيب دل باشد دل با آن لطيفه بگويد و آن لطيفه با قالب بگويد .
( 194 ) دريغا از
« أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ »
چه فهم كردهاى ؟ اگر قلب را مجرّد در قالب تعبيه كردندى ، قلب با قالب قرار و انس نگرفتى ، و قالب باحوال قلب طاقت نداشتى و گداخته شدى . اين لطيفه حقيقت آدمى را واسطه و حايل كردند ميان قلب و قالب . دريغا اين قدر دانى كه قلب ملكوتيست و قالب ملكى ؛ در ملك كسى زبان ملكوت نداند اگر زبان جبروتى نباشد . اگر خواهى مثالش بشنو : عجمى زبان عربى فهم نكند إلّا بواسطهء ترجمانى كه هم عربيّت داند و هم عجميّت . آخر معلوم باشد كه جز اين پنج حواسّ صورتى ، پنج حواسّ معنوى و باطنى هست . اكنون اين همه در نهاد تو تعبيه است .
هامش
( 1 ) نبود و نباشدAMPRSUنبوده است كه بدانى بچهBH- - ميان دل . . . گماشتندRدل . . .
برگماشتندAMPSUدل بر قالب گماشتندBقلب و قالب برگماشتندH- -
( 2 ) تا ترجمانA . . . Uاز آن بود كه تا ترجمانB- - قلب و قالبA . . . Uگفتن دلR- -
( 2 - 3 ) دل . . . بگويدAPRSUبگويد و دل با قالب گويد و قالب گويا شودBبا آن . . . اين لطيفه . . . بگويدHدل . . . بگويد اين لطيفه . . . بگويدM- -
( 4 ) سورهء 94 ( الشرح ) آيهء 1 ك - - چهA . . . Uاز اين آيتB- - قلب راA . . . Uدل راB- -
( 6 ) اين . . . حايلAMPSاما لطيفه از عالم غيب واسطه . . . كردندBاين . . . حايل كردندHاين . . . واسطه حايل كردندRاين لطيفه را كه حقيقت آدميست واسطه . . . كردندU- -
( 7 ) دانىA . . . UندانىH- -
( 8 ) كسى . . . نباشدA . . . Uكس . . . ملكوتى نداند چون زبان جبروتى داندB- -
( 8 - 9 ) ملكوت . . . زبانA . . . U - R- -
( 9 ) فهمA . . . Uنداند و فهمB- -
( 9 - 10 ) ترجمانى . . . عجميتABHSUآن كه هم عربيت . . . عجميتHترجمانى كه هم عربى داند و هم عجمىMR- -
( 10 ) آخر . . . كهA . . . Uچون كسى اين هر دو زبان داند بداند هرآينه كه عرب چه مىگويد و عجم چه مىگويد بدانكهB- - پنج . . .
صورتىA . . . U - R- - و باطنىA . . . U - H- -
( 11 ) نهادA . . . U - B- -