مسجده قبالة الخانقاه في نهر القصّارين فى سنة أربع و خمسين و أربعمائة . » « 1 »
سنكباث از روستاهاى اربنجن در نواحى سغد سمرقند است . « 2 »
اگر « قلاسى » و « قلانسى » را يكى بدانيم ، با توجّه به نوشتههاى مذكور ، نام كامل پدر مؤلف « ابو بكر محمّد قلانسى » بود . او در 418 ه متولّد شد و در 485 ه در گذشت . علوم فقهى را نزد ابو القاسم على بن احمد بن يوسف سنكباثى سمرقندى ( م : 454 ه ) فراگرفته بود .
به جز اسم پدر ، مؤلف هيچگونه شرح حالى از او در كتاب خود نياورده است . بر اساس روايتهايى كه مؤلف از پدرش نقل كرده است ، مىتوان تصويرى مبهم از علائق او را ترسيم كرد .
خواجه ابو بكر محمّد قلانسى شخصى فاضل و آگاه از اخبار و احاديث بود ؛ بر مذهب اهل سنّت و جماعت و مسلك امام ابو حنيفه بود ؛ ذوق ادبيات فارسى و تازى را داشت ؛ واقعات و حكايات بزرگان را به ياد داشت ؛ پدرى دلسوز بود و به تربيت فرزند خود همّتى گماشته بود ؛ فرزندش را علاوه بر ابيات آفريننامهء ابو شكور بلخى ، ابياتى از ديگر شاعران ماوراءالنّهر و عرب نيز ياد داده بود . به همين دليل مؤلف از او همواره به نيكى ياد مىكند ، چنانكه مريدى صادق به ياد مرادش مىافتد .
آنچه مؤلف از پدرش آموخته بود ، به كرّات در كتاب بازگو شده است ، ما به چند نمونه اكتفا مىكنيم :
- « از پدر خويش به املاء نوشتهام . » (
b
23 /
T
)
- « پدرم - رحمة اللّه عليه - چنين گفتى . » (
a
25 /
T
)
- « پدرم - رحمة اللّه عليه - چنين گفته . » (
b
25 /
T
)
- « پدرم - رحمة اللّه عليه - مرا به كودكى اين بيت آموخته است . »
a
26 /
T
)
- « پدر من مرا به كودكى اين سه بيت بياموخت . » (
b
26 /
T
)
- « پدر من - رحمة اللّه عليه - مرا بسيار گفتى اين بيتهاى آفريننامه را ياد گير . » (
b
26 /
T
)
هامش
( 1 ) . القند فى ذكر علماء سمرقند ، 560 .
( 2 ) . الانساب ، ج 3 ، ص 322 .