سوم ، « 1 » آنكه حىّ است ؛ يعنى زنده است و علم [ و ] قدرت دارد .
چهارم ، « 2 » آنكه مريد است ؛ يعنى كارها از او به خواهش و اختيار ، موافق مصلحت صادر مىشود . و لهذا علماى اماميه گفتهاند كه ارادهء علم به مصلحت است ؛ يعنى دانستن آنكه پيدا كردن فلان چيز در فلان وقت مصلحت است يا معدوم كردن آن . و در احاديث وارد شده است كه اراده همان ايجاد است ؛ يعنى پيدا كردن . و سخن در اين باب بسيار است و براى مكلف همين بس است كه بداند افعال او - سبحانه - به اراده و اختيار است و موافق مصلحت و حكمت است و مجبور نيست ، مثل سوختن آتش و فرود آمدن سنگ .
پنجم ، آنكه قديم است و ازلى و ابدى است ؛ يعنى هميشه بود و هميشه خواهد بود و عدم بر وجه روا نيست .
ششم ، آنكه حق تعالى متكلم است ؛ يعنى سخن تو را در جسمى از اجسام پيدا مىكند ، مانند درخت طور كه حضرت موسى از او شنيد آواز يا ملائكه در آسمان مىشنوند .
هفتم ، آنكه مدرك است ؛ يعنى در مىيابد جميع چيزها را چنانچه هست . و آنچه مخلوقات به چشم و گوش و زبان و حواس ديگر مىيابند ، او - سبحانه - بىآنها مىيابد .
هشتم ، آنكه صادق است ؛ يعنى دروغ نمىگويد و خلاف وعده نمىكند .
سؤال : دليل چيست بر اينكه او - سبحانه - اين صفتها دارد ؟
جواب : بر اينكه خلاف اين صفتها « 3 » ؛ يعنى قادر نبودن و عالم نبودن و على هذا القياس ، نقصان و قبح است . و نقصان و قبح به هيچ وجه بر او - سبحانه - روا نيست به اتفاق جميع عقلا و نقبا « 4 » . جميع پيغمبران و اوصياى ايشان - عليهم السّلام - به اين خبر
هامش
( 1 ) . اصل : سيم .
( 2 ) . اصل : و چهارم .
( 3 ) . اصل : صفتهايى .
( 4 ) . اصل : انقبا .