يا آنكه وقف مال معدوم در زمان وقف صحيح نيست ؛ از اين رو ، وقف مسجد يا مدرسهاى كه در آينده بنا مىشود ، صحيح نيست ؛ در حالي كه وقف مسجد موجود با مدرسهاى كه در آينده ساخته مىشود ، صحيح است . همچنين وقف بر نوادگان متولد نشده صحيح نيست ؛ اما وقف بر فرزندان ونوادگان صحيح است . 5 چنان كه وصىّ قرار دادن كودك صحيح نمىباشد ؛ ليكن به ضميمه فرد بالغ اشكال ندارد ؛ زيرا ولايت كودك تابع ولايت بالغ مىباشد . 6
مستند قاعده : دليلي بر كلّيت قاعده اقامه نشده است ؛ بلكه اين قاعده از ادلهءاى كه در موارد خاص وارد شده واستقرا در آن موارد ، به دست آمده است .
قاعدهء يقين
قاعدهء يقين : از قواعد أصولي .
قاعدهء يقين عبارت است از ترتّب آثار موضوع ( متعلَّق ) يقين بر آن پس از شك ، آن گونه كه پيش از شك مترتّب مىگرديد .
از آن در أصول فقه سخن گفتهاند .
مفاد قاعده : هرگاه متعلَّق يقين وشك ، هم به لحاظ خود متيقّن ومشكوك وهم به لحاظ زمان آن دو ، يكى باشد ، مانند يقين به عدالت زيد در روز جمعه وشك در روز شنبه ، در عدالت أو در روز جمعه ؛ در اين صورت ، قاعدهء يقين - بنابر قول به اعتبار آن - جارى مىگردد وبه شك اعتنا نمىشود ودر نتيجة ، حكم به عدالت زيد شده وآثار آن مترتب مىگردد .
تفاوت قاعدهء يقين با استصحاب در همين نكته نهفته است كه در استصحاب ، متعلق يقين وشك يكى ، ليكن زمان آن دو متفاوت است ، مانند علم به عدالت زيد در روز جمعه وشك در بقاى آن تا روز شنبه .
در اينجا متعلَّق يقين ، عدالت زيد در روز جمعه ، ومتعلَّق شك ، بقاى عدالت أو تا روز شنبه است . علاوة بر تفاوت ياد شده ، در استصحاب ، شك ويقين هر دو فعليت دارند ؛ زيرا تزاحمى ميان آن دو نيست ؛
هامش
( 1 ) . كشف الغطاء 4 / 270 ؛ القواعد الستة عشر / 28 - 29 ؛ تحرير المجلة 1 ، قسم 1 / 39
( 2 ) . تمهيد القواعد / 512
( 3 ) . تحرير المجلة 1 ، قسم 1 / 178
( 4 ) . أنوار الفقاهة ( الرهن ) ( كاشف الغطاء ) / 29
( 5 ) . تمهيد القواعد / 511
( 6 ) . جامع المقاصد 11 / 271 ؛ مسالك الأفهام 6 / 246 .