11 . متونى كه فقه پژوهان ، محتواى آنها را با بهره گيرى از درس خارج استاد خويش تهيه و منتشر كردهاند . اين متون به « تقريرات » معروفاند ، مانند تقريرات شيخ انصارى در طهارت و « التنقيح » تقريرات درس سيد ابوالقاسم خويى .
12 . متونى كه دربردارندهء فتاواى مجتهدان در مسائل گوناگون فقهى ، و اغلب مبتلابه براى استفادهء مقلدان است .
امروزه اين متون به « توضيح المسائل » يا « رسالهء عمليه » شهرت دارند . نخستين متن فارسى نگارش يافته با اين شيوه « جامع عباسى » شيخ بهايى است . 15
احكام : از احكام كلى فقه به مناسبت در بابهايى نظير اجتهاد و تقليد و اجاره سخن گفتهاند .
اجتهاد و تقليد : فرا گرفتن علم فقه در حدّ فقاهت و اجتهاد از جهت پاسداشت احكام شرع مقدس و پاسخگويى به نياز جامعه اسلامى واجب كفايى ( - - ) وجوب كفايى ) است . از برخى قدما قول به وجوب عينى ( - - ) وجوب عينى ) آن نقل شده است ؛ چنان كه فراگيرى علم فقه در حدّ آگاهى يافتن از احكام و مسائل مورد نياز و مبتلا به بر هر مكلف واجب است تا از عهدهء وظايف و تكاليف شرعى خود برآيد . 16
اجاره : گرفتن دستمزد در ازاى تعليم فقه جز به اندازهاى كه دانستن آن واجب مىباشد ، جايز است . 17 در گرفتن دستمزد در ازاى تعليم مقدار واجب اختلاف مىباشد ( - - ) اجاره ) .
( - - ) تقليد ) ( - - ) افقه )
فقه استدلالى
فقه استدلالى : بيان احكام فقهى به گونهء مستدل و مستند .
هامش
( 1 ) . النهاية ( ابن اثير ) و لسان العرب ، واژهء « فقه » *
( 2 ) . ايضاح الفوائد 2 / 264 *
( 3 ) . دروس فى اصول فقه الامامية / 396 - 397 *
( 4 ) . معالم الدين ( قسم الفقه ) 1 / 90 *
( 5 ) . 94 *
( 6 ) . تحريرالاحكام 1 / 40 *
( 7 ) . موسوعة الفقه الاسلامى 1 / 30 - 33 *
( 8 ) . مجموعه آثار شهيد مطهرى 20 / 149 - 150 *
( 9 ) . مقدمهاى بر فقه شيعه / 29 - 61 *
( 10 ) . تاريخ فقه و فقها / 117 - 264 *
( 11 ) . موسوعة الفقه الاسلامى 1 / 47 - 76 *
( 12 ) . مقدمهاى بر فقه شيعه / 20 - 23 *
( 13 ) . 24 *
( 14 ) . 25 - 28 *
( 15 ) . ادوار علم الفقه و اطواره / 108 - 113 *
( 16 ) . الاجتهاد و التقليد ( صدر ) / 32 - 33 ؛ موسوعة الخوئى 1 / 46 - 47 *
( 17 ) . قواعد الاحكام 2 / 294 ؛ العروة الوثقى 5 / 109 ؛ موسوعة الخوئى 30 / 374 .