2 - نكوهش از روحيات و خصوصيات اخلاقى
كوفيان منيت به من لا يطيع إذا أمرت . . . كأنّما يساقون إلى الموت و هم ينظرون خ 39 / 1 - 4 ( گرفتار مردمى شدم كه چون فرمان دهم اطاعت نكنند . . . گويا آنها را بسوى مرگ مىكشانند )
3 - نقش دين و ايمان در حركتهاى تكاملى
انسان أما دين يجمعكم و لا حميّة تحمشكم ! خ 39 / 1 ( آيا دينى نداريد ، تا شما را جمع كند ؟ يا غيرتى نداريد كه شما را به خشم آورد ؟ )
خطبه 40 سياسى
اوّل - سياسى عقيدتى
1 - نفى تفكرات سياسى ( آنارشيستى ) خوارج
كلمة حقّ يراد به باطل ! نعم إنّه لا حكم إلّا للّه و لكنّ هؤلاء يقولون : لا إمرة إلّا للّه خ 40 / 1 ( سخن حقّى است كه از آن باطل اراده كردند ، آرى حكمى جز حكم خدا نيست لكن خوارج مىگويند حكومتى نبايد باشد )
2 - ضرورت حكومت
و إنّه لا بدّ للنّاس من أمير برّ أو فاجر . . . و أمّا الإمرة الفاجرة فيتمتّع فيه الشّقىّ ، إلى أن تنقطع مدّته خ 40 / 1 - 4 ( در حالى كه براى مردم رهبرى بد يا خوب لازم است . . . أما در حكومت رهبر فاسد انسانهاى بدكار ، لذّت جوئى مىكنند تا روزگارش بسر آيد )
3 - بررسى ره آورد حكومت
يعمل فى إمرته المؤمن و يستمتع فيهالكافر . . . و تدركه منيّته خ 40 / 1 - 4 ( در حكومت فاسد ، مؤمن كار خود را انجام