تعليقهء محقق خفرى و تعليقات محقق فخرى معروف به تعاليق فخريه و بالجمله حدود دويست و پنجاه تعليقه بر تجريد الاعتقاد - بلكه بيشتر - نوشته شده است و تحقيقىترين شرح ، شرح حكيم محقق و متكلم مدقق نامدار شيعى ملا عبد الرزاق لاهيجى از تلاميذ بزرگ صدر المتألهين است كه امور عامه و جواهر و اعراض و الهيات تجريد را تا آخر بحث علم و اراده شرح كرده است و توفيق شرح بر امامت و ديگر مباحث را نيافته است . تعليقات لاهيجى بر حواشى خفرى از آثار تحقيقى به شمار مىرود .
از ملا عبد الرزاق تلخيصى از شوارق در سالهاى گذشته ديدهام كه تاكنون فرصت مطالعهء تمام مباحث آن را نيافتهام .
علامت سير مباحث علمى مكتب شيراز به نحوى دقيق در كتاب عظيم اسفار مشهود و معلوم است .
بايد درك نمود كه كتاب عظيم اسفار علاوه بر اشتمال بر افكار محققانهء بىنظير مؤلف ، حاوى كليهء افكار فلسفى و كلامى ( كلام تحقيقى ) و زبدهترين مباحث عرفانى است كه مىتوان جاى خاص براى آن افكار در اين كتاب عظيم عقلى مشخص و مشاهده و استفاده كرد .
كتاب اسفار اثرى نيست كه هركس هر وقت خواست به مطالعه و تدريس آن پردازد . بايد يك عمر با اين اثر عظيم مأنوس بود و در حل برخى از مشكلات به ديگر آثار صدر المتألهين مراجعه كرد .
برخى از اساتيد كه به اثرى فلسفى و عرفانى جز متن كتاب اسفار مراجعه نمىكردند و زحمت رجوع به حواشى حكيم سبزوارى را نيز بر خود هموار نمىنمودند چيزهايى اختراع كردند كه ذهن سليم را مشمئز مىكند . از آن جمله در لسان طلبهء عصر شايع است كه : ملا صدرا در كثيرى از موارد به طريقهء اصالت ماهيت مشى كرده است .
نمىدانم اين حركت ذبول در حوزههاى علمى ما ، به كجا منتهى خواهد شد ؟ فقط بايد به خداوند پناه برد كه حسگرايى كه در برخى از طوائف طالب حكومت اسلامى از قبيل سيد قطب ، كواكبى و بالجمله فرقهء اخوان المسلمين و أذناب آنها ديده مىشود ، به مقابلهء با حقيقت اسلام
انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — صفحة 16
مساهمون: ملا عبد الله مدرس زنوزى
ص١٦