خلاصه فصل :
در اين فصل ، در ابتدا مجدداً بيان مىشود كه ادعاى تدريجى بودن تشريع موارد تعلق خمس توسط ائمه اهل بيت ( عليهم السلام ) ، آن چنانكه بعضى از بزرگان فقهاء - مثل مرحوم آيت الله بروجردى و مرحوم آيت الله خويى - فرمودهاند ، به استناد روايات و مكتوبات رسول اكرم ( ص ) ، كه در فصل دوم گذشت ، مورد قبول نيست ؛ و سپس اين بحث مبنايى مطرح مىشود كه تدريجى بودن به معناى مزبور اساساً صحيح نمىباشد . به دنبال استدلال بر اين مهم ، بحث كلى تدريجى بودن تشريع مطرح مىگردد .
ما در نهايت معتقديم باب تشريع احكام اصلى و كلى دين در زمان پيامبر ( ص ) مسدود شده ، و آيه
" الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ . . . "
ناظر به اين امر است ؛ ولى مىتوان پذيرفت به سبب محدوديت زمانى دوره حيات پيامبر اكرم ( ص ) ، تبليغ بعضى از آن به اهل بيت ( عليهم السلام ) واگذار شده است ؛ همانطور كه بعيد نيست بتوان گفت بعضى احكام جزئى و فرعى كه در حقيقت در جهت كيفيت اجراى احكام اصلى هستند ، أحيانا به توسط اهل بيت ( عليهم السلام ) تشريع شده باشد .
البته از آنجا كه موارد تعلق خمس را نمىتوان از احكام فرعى دانست ، بايد پذيرفت كه حكم آن در زمان پيامبر اكرم ( ص ) تشريع شده است ؛ همان كه شواهدش در فصل دوم گذشت .