به گونهاى كه هماكنون متداول است ، رسانيد .
با گذشت زمان خط كوفي - بر خلاف خط نسخ - سير قهقرايى داشت . اين خط حدود دو قرن رواج داشت ، سپس از ميان رفت واز آن پس مصحفها با خط زيباى نسخ نوشته مىشد « 1 » .
أول كسى كه نقطه را در مصحف به كار برد
خطى را كه عربها از سريانى ونبطي اقتباس كردند بدون نقطه بود وخطوط سريانى تا امروز نيز بدون نقطه است . عربها تا نيمهء قرن اوّل ، خطوط اقتباسى را بدون نقطه مىنوشتند . از اين پس خط عربى دورهء جديد خود را آغاز مىكند .
دورهاى كه نقطه وعلايم حركات كلمه وارد خط مىشود . زماني كه حجاج بن يوسف ثقفى از جانب عبد الملك بن مروان ( 86 - 75 ) حاكم عراق بود ، مردم با كار برد نقطه آشنا شدند وحروف نقطهدار را از بىنقطه مشخص ساختند . اين كار بهوسيلهء يحيى بن يعمر ونصر بن عاصم ، شاگردان أبو الأسود دئلى متداول گرديد « 2 » .
علت اين عمل وجود « موالى » « 3 » بود كه در اين زمان تعداد آنان رو به گسترش نهاده بود وسرزمين اسلامى پر بود از كساني كه با لغت عرب بىگانه بودند . برخى از آنان در زمرهء دانشمندان وقرّاء به شمار مىآمدند ، در حالي كه زبان آنان عربى نبود وناگزير انحرافاتى در تلفظ آنان وجود داشت . ازاينرو تغييراتى در قرائت رخ مىداد كه جامعهء اسلامى را نگران ساخت .
أبو احمد عسكرى « 4 » گزارش مىدهد : مردم چهل واندى سال تا زمان عبد الملك بن مروان با قرآن عثمانى سر وكار داشتند . سپس تغييرات فراوانى در قرائت آن رخ
هامش
( 1 ) ر . ك : دائرة المعارف القرن العشرين ؛ ج 3 ، ص 621 . جرجى زيدان ؛ تاريخ تمدن اسلامى ، ج 3 ، ص 60 - 58 ابن خلدون ؛ المقدمة ؛ ص 421 - 417 . خليل يحيى النامي ؛ أصل الخط العربي ؛ ج 3 . تركى عطية بخط العربي الاسلامي ؛ ص 22 . عبد الفتاح عباده ؛ انتشار الخط العربي ؛ ص 15 - 13 . ناجي المصرف ، مصور الخط العربي ؛ ص 338 . محمد طاهر الملكي الكردي ؛ تاريخ الخط العربي وآدابه ؛ ص 54 .
( 2 ) دائرة المعارف القرن العشرين ؛ ج 3 ، ص 722 . مناهل العرفان ؛ ج 1 ، ص 400 - 399 . تاريخ القرآن ؛ ص 68 .
( 3 ) موالى به كساني مىگويند كه غير عرباند ودر ميان عرب با آنان پيوند دارند .
( 4 ) أبو احمد عسكرى ؛ التصحيف والتحريف ؛ ص 13 .