فلايدفعه ؟ فقلت : ما أعرف ذلك فينا .
فقال ابوجعفر عليه السلام : فلا شيء إذاً .
قلت : فالهلاك إذاً ، فقال : إنّ القوم لم يعطوا أحلامهم بعد . « 1 »
آيا يكى از شما در جيب برادر دينى خود دست مىكند و به قدر نياز خويش بردارد و صاحب پول او را منع نكند ؟
در پاسخ گفتم : من چنين چيزى در ميان خودمان نديدهام .
امام عليه السلام فرمودند : بنابراين چيزى وجود ندارد .
گفتم : پس هلاكت گريبانگير ما خواهد شد ؟
امام عليه السلام اين احتمال را نفى نمودند و فرمودند : هنوز به مردم خردهاى آنان عطا نشده است .
بر اساس اين روايت ، تا زمانى كه جامعه از اين گونه خصلتهاى عالى انسانى برخوردار نباشد ، از عقلِ تكامليافته بهرهمند نيست و به فرمايش حضرت باقر العلوم عليه السلام هنوز عقلهاى آنها به آنان داده نشده است .
گويى كه استفاده از تمامى نيروهاى عقلى براى جامعه ميسّر نيست و همچون دفينههاى طلا كه آنها را در ميان خاكها پنهان مىكنند ، مردم قدرتهاى مغزى خويش را با خود به خاك مىبرند .
ولى آن زمان كه عقل انسانها تكامل يابد ، نه تنها بخل بلكه همهء صفات رذيله از وجود آنان ريشهكن مىشود و طبيعتهاى زشت و ناپسند نابود مىگردند و همگان از ويژگىهاى عالى انسانى برخوردار مىشوند . اين ، لازمهء عقلِ تكامليافته است .
هامش
( 1 ) . اصول كافى : 1 / 173 ، بحار الأنوار : 74 / 254 .