شد ؛ حال آنكه در دنيا به كافران هم اكثر اوقات عيش نصيب مىشود ، ليكن بهبودى آخرت ، خالص براى كسانى است كه از شرك و كفر پرهيز مى كنند . اين تنبيه براى كفّار مكّه است ، تا از احوال گذشتگان عبرت حاصل كنند .
تنبيه : از اين آيت برمى آيد كه زنان هيچگاه به نبوت سرافراز نشده « 1 » ؛ قرآن مجيد به حضرت مريم هم رتبهء « صدّيقه » داده است . همچنين از اين آيت ظاهر مىشود كه از اهل بوادى ( افراد غيرمتمدّن جنگلى ) پيغمبرى مبعوث نشده .
حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا فَنُجِّيَ مَنْ نَشاءُ وَ لا يُرَدُّ بَأْسُنا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ
( 110 )
تا آنگاه كه نوميد مى شدند فرستادگان از ايمان ايشان ، و گمان مى بردند به آنكه ايشان ( به درستى كه ) مكذوب شدند ! آمد به ايشان نصرت ما ؛ پس نجات داده شد هركه را خواستيم ؛ و ردّ كرده نمى شود عذاب ما از گروه ستمگاران .
تفسير : از تأخير عذاب فريب مخوريد ؛ به قوم هاى سابقه هم مهلت هاى طويل داده شده ، و در نزول عذاب آن قدر تأخير واقع گرديد كه منكرين بكلّى مطمئن شده ، بيش از پيش شرارت كردند ؛ چون پيغمبران اين حالات را ديدند ، از ايمان آوردن قوم مأيوس شدند . برعلاوه « 2 » ، از طرف خدا ( ج ) آن قدر تأخير شد كه مدّت دراز هيچ آثار عذاب به نظر نمى آمد . خلاصه ، حالات كفّار و تأخير عذاب براى آنها موجب يأس بود . كفّار چون اين منظره را ديدند ، يقين كردند مواعيدى كه پيغمبران به فيروزى خود و هلاك آنها كرده بودند ، همه دروغ ، و براى تهديد ماست ! اگر در قلوب انبياء خطراتى وارد شده باشد بعيد نيست ؛ چنان كه جاى ديگر است :
« وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ : مَتى نَصْرُ اللَّهِ »
( بقره ، ركوع 26 ) ، آنگاه كه اطمينان گنهگاران و تشويش انبيا تا اين حدّ رسيد ، ناگهان مدد آسمانى فرود آمد ؛
هامش
( 1 ) . نشده اند ؛
( 2 ) . به علاوه ،