كه حضرت وى سراپا مجسّمهء اسلام و تسليم و رضا بود . در واقعهء ذبح اسمعيل ( ع ) جمله
« فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ »
اسلام ابراهيم را به وضوح تامّ آشكار مىگرداند ؛ صلى اللّه على نبيّنا و عليه و بارك و سلّم .
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا
هر آئينه نزديكترين مردم به ابراهيم ، كسانى است كه پيروى كردند او را ( در زمانهاش ) ، و اين پيغمبر ، و كسانى كه ايمان آوردند به اين پيغمبر ؛
تفسير : حضرت قدير متعال بيان كرده كه به ابراهيم تنها امّت آن وقت مناسبت زياد داشت ، و در امم مابعد ، امّت اين پيغمبر ( ع ) . اين امّت در عنوان و طريق با حضرت ابراهيم ( ع ) بيشتر مناسبت دارد ، و حضرت پيغمبر خلقا و خلقا ، صورة و سيرة ، با ابراهيم ( ع ) بيشتر شبيه ، و بر وفق دعاى او مبعوث شده است ؛ چنان كه در سورهء بقره گذشت :
« رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ
- الآية » از اينجاست كه پادشاه نصرانى حبشه ، نجاشى ، مهاجران اسلام را حزب ابراهيم ( ع ) مىگفت ، و شايد بدين مناسبت است كه در درود شريف « كما صلّيت على ابراهيم » مىگويند ؛ يعنى : درود بفرست به نوعى كه به ابراهيم ( ع ) و آل وى فرستاده بودى .
در جامع ترمذى ، حديث حضرت پيغمبر ( ص ) است : « انّ لكلّ نبىّ ولاة من النّبيّين ، و إنّ وليّى ابى و خليل ربّى » ؛ تفصيل اين مضمون - انشاء اللّه تعالى - آينده در كدام سوره « 1 » بيان مىشود .
وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ
( 68 )
و خدا كارساز مؤمنان است .
تفسير : شخصى براى حقّانيّت طريق خود محض « 2 » از مشابهت و موافقت ديگرى آن وقت دليل بگيرد كه بر خود او وحى نيامده باشد ؛ پس خدا كارساز مسلمانان است كه اينها مستقيما
هامش
( 1 ) . يكى از سورهها
( 2 ) . فقط