جزاء و قيامت باشد ، يعنى آنان كه قيامت را انكار كنند ، داراى چنين صفاتى خواهند بود .
1 - 3 -
أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ وَ لا يَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ
به نظر الميزان منظور از دين جزاست ، ولى ظاهرا منظور از آن شريعت باشد ، در اينجا دو وصف از اوصاف منكر دين يا منكر جزاء ، ذكر شده است اول راندن يتيم ، دوم : تشويق نكردن ديگران بر اطعام مسكين . اين تعبير در جاهاى ديگر نيز آمده است ، و نشان مىدهد كه گذشته از آنكه انسان بايد مسكين را اطعام كند ، بايد ديگران را نيز به آن كار وادارد ، گويند : طعام در آيه به معنى اطعام است ، به قولى دفع يتيم ندادن حق او است .
« أ رأيت » خطاب است به حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله ، به هر كس ديگر نيز شامل مىشود و اختيار اين صفات بنا بر مقتضاى وقت بوده و گرنه صفاتى از اين قبيل بسيار است .
4 - 6 -
فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ . الَّذِينَ هُمْ يُراؤُنَ
فاء نتيجه نشان مىدهد كه ريا كنندگان و غفلت كنندگان از نماز نيز ، مصداق تكذيب كنندهء دين هستند . منظور از « ساهون » كسانى هستند كه از نماز غفلت مىكنند ، به آن بىاعتنا هستند ، آن را ترك مىكنند و در وقتش نمىخوانند نه اينكه در ضمن نماز سهو و اشتباه مىكنند و گرنه مىفرمود : « في صلوتهم » نه اينكه بفرمايد
عَنْ صَلاتِهِمْ
.
يونس بن عمار از حضرت صادق عليه السّلام پرسيد :
الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ
از وسوسهء شيطان است ؟ فرمود : نه ، وسوسه به هر كس مىرسد ، بلكه منظور آنست كه از نماز غفلت كند و در اول وقت نخواند :
« فقال : لا كل احد يصيبه