رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله كه زمان طلوع اسلام و زمان غلبه حق بر باطل است ، ديگرى عصر به معنى دهر و روزگار و قطعهاى از تاريخ ، به نظر نگارنده دومى ارجح است كه در آن صورت تناسب قسم با مقسم به خوب روشن مىشود چنان كه گذشت درباره اين معانى روايتى نقل نشده است .
و در روايت حضرت صادق عليه السّلام در تفسير برهان بعصر ظهور حضرت قائم صلوات اللَّه عليه و على آبائه تفسير گرديده است .
الف و لام « الانسان » براى استغراق است يعنى خسران شامل همه انسانها و همهء افراد جوامع بشرى است .
3 -
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ
.
استثناء است از « الانسان » بقيد در خسران بودن ، منظور از « آمنوا » بايد ايمان به خدا و همهء اعتقادات حقه باشد ، مصداق واقعى عملوا الصالحات كسانى هستند كه همه صالحات را انجام دهند ، على هذا مؤمنان فاسق در نيمه خسران خواهند بود .
تواصى بالحق آنست كه يكديگر به حق و احياء حق و ماندن در حق سفارش كنند تا حق گسترده و حاكم گردد ، آن از امر به معروف اعم است زيرا شامل اعتقادات نيز مىشود .
تَواصَوْا بِالصَّبْرِ
ذكر خاص بعد از عام است زيرا « الحق » صبر را نيز شامل است و چون صبر و استقامت ركن ركين موفقيت در راه حق است و بدون آن توفيق ميسر نيست لذا بالخصوص ذكر شده است .
الميزان در توجيه
إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ
فرموده : كتاب خدا روشن مىكند كه براى انسان زندگى ابدى در پيش است و اين زندگى مقدمهء آن و به طور آزمايشى است
وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتاعٌ
رعد / 26
وَ نَبْلُوكُمْ